ang. neglect of duty by physician, feldsher, pharmacist
— Czyn polegający na zaniedbaniu obowiązków wynikających z wykonywania zawodu medycznego — odmowie udzielenia pomocy w sytuacji jej wymagającej, niewłaściwym zachowaniu zawodowym, naruszeniu zasad deontologii lekarskiej, niedopełnieniu obowiązku informowania pacjenta. Konstrukcja obejmuje czyny, których społeczna szkodliwość wynika ze szczególnej pozycji zawodów medycznych — lekarzy, felczerów, farmaceutów, dentystów, położnych, pielęgniarek — jako zawodów zaufania publicznego, do których wykonywania uprawniają państwo szczególne kwalifikacje. II Rzeczpospolita regulowała wykonywanie zawodów medycznych rozporządzeniem Prezydenta RP z 25 IX 1932 r. o wykonywaniu praktyki lekarskiej, ustawą z 8 V 1934 r. o izbach lekarskich. Konstrukcja II RP rozdzielała odpowiedzialność karną (przestępstwa zawodowe — za nieostrożność, błąd lekarski, odmowę udzielenia pomocy w obliczu zagrożenia życia) od dyscyplinarnej (przed sądami lekarskimi). Praktyka międzywojenna obejmowała sprawy o nieostrożne czynności w trakcie zabiegów, odmowę pomocy w obliczu śmiertelnego zagrożenia (rzadkie), nielegalne aborcje wykonywane przez lekarzy. Felczerzy — kategoria zawodowa wprowadzona z dawnych zaborów (rosyjskiego i pruskiego), formalnie zlikwidowana w 1965 r., choć ostatni felczerzy praktykowali do lat 90. PRL: ustawa z 28 X 1950 r. o zawodzie lekarza zniosła samorząd lekarski — izby lekarskie były rozwiązane od 1950 r. do 1989 r. Reaktywowane ustawą z 17 V 1989 r. o izbach lekarskich. W okresie PRL odpowiedzialność dyscyplinarna lekarzy była rozpatrywana w ramach struktur Ministerstwa Zdrowia — instytucjonalnie zależnych od aparatu partyjnego. Lekarze odmawiający wykonywania zabiegów aborcyjnych (po legalizacji aborcji w 1956 r.) bywali ścigani dyscyplinarnie. Lekarze udzielający pomocy działaczom „Solidarności" w okresie stanu wojennego (m.in. ukrywanie rannych po pacyfikacjach, wystawianie zaświadczeń o niezdolności do pracy umożliwiających uniknięcie internowania) podlegali represjom dyscyplinarnym — z zawieszeniami, naganami, rzadziej pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. Akta dyscyplinarne lekarzy z lat 1981–1989 stanowią ważne, niezbadane systematycznie źródło historyczne dla problematyki habilitacyjnej. Kodeks karny z 1997 r. (art. 162 — nieudzielenie pomocy w niebezpieczeństwie) zamknął klasyczną konstrukcję XX-wieczną, kontynuując tradycję karną odpowiedzialności za odmowę pomocy w obliczu zagrożenia życia. Ustawa z 5 XII 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawa z 5 VII 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej domknęły rozwój regulacji deontologicznych XX w. Dla problematyki habilitacyjnej szczególnie znaczące są procesy rehabilitacyjne lat 90. dotyczące lekarzy represjonowanych za udzielanie pomocy działaczom „Solidarności" w okresie stanu wojennego. Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach unieważniał wcześniejsze decyzje dyscyplinarne — uznając je za represje polityczne kamuflowane pod pozorem deontologii zawodowej. Akta postępowań dyscyplinarnych lekarzy z lat 1981–1989 — odzyskiwane stopniowo z archiwów Ministerstwa Zdrowia i izb lekarskich — stanowią ważny materiał źródłowy. Powiązane terminy: „nieudzielenie pomocy", „błąd lekarski", „nielegalne wykonywanie zawodu", „przestępstwa przeciwko zdrowiu publicznemu".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego