zasada miejsca i czasu
ang. principle of perpetuality
— Pojęcie i miejsce w systemie. Zasada wiekomiejscowości to dawne pojęcie polskiej doktryny prawa karnego określające zasadę powiązania jurysdykcji karnej z terytorium państwa — historyczny odpowiednik nowoczesnej zasady terytorialności. Termin używany głównie w polskiej literaturze prawniczej okresu II RP (J. Makarewicz, S. Glaser); współcześnie zastąpiony przez pojęcie "zasady terytorialności" jako bardziej precyzyjne. Etymologia i znaczenie. Termin "wiekomiejscowość" oddaje wyobrażenie tradycyjnego porządku, w którym władza karna była nieodłącznie związana z określonym terytorium ("wiekomiejscowym" — wiekowo zamieszkanym, stałym). Pojęcie nawiązywało do dawnopolskiej tradycji jurysdykcji patrymonialnej i ziemskiej. Po unifikacji prawa karnego w II RP (KK 1932) termin wyszedł stopniowo z użycia na rzecz nowoczesnego "zasady terytorialności". Aktualność współczesna. Pojęcie "zasady wiekomiejscowości" zachowane jest w słowniku jako element historyczny — wskazuje na ewolucję terminologiczną polskiej nauki prawa karnego. Stosunek do innych zasad. W systematyce zasad jurysdykcji wieku XX zasada wiekomiejscowości funkcjonalnie odpowiada zasadzie terytorialności — opiera jurysdykcję karną na fakcie popełnienia czynu na terytorium państwa. Różni się tylko terminologicznie i kontekstem doktrynalnym. Pozostałe klasyczne zasady (personalności, ochronna, jurysdykcji uniwersalnej) używały już tradycyjnej nomenklatury międzynarodowej i nie miały odpowiedników "wiekomiejscowych". Powiązane terminy. Zob. zasada terytorialności, zasada personalności, miejsce przestępstwa. Doktryna II RP. Pojęcie „wiekomiejscowości" było szczególnie eksponowane w pracach Juliusza Makarewicza (głównego twórcy k.k. z 1932 r.) oraz w komentarzach do tego kodeksu. Makarewicz wskazywał, że termin „wiekomiejscowość" oddaje istotę zasady terytorialnej w sposób bardziej autentycznie polski niż obce zapożyczenia. Mimo to w praktyce orzeczniczej i ustawodawczej termin nie utrzymał się — kodeks karny z 1932 r. nie używał go expressis verbis. Upadek terminu. W okresie PRL i w późniejszej doktrynie polskiej termin „wiekomiejscowość" zanikł niemal całkowicie. Komentarze do k.k. z 1969 r. używały już wyłącznie „zasady terytorialności". W k.k. z 1997 r. (art. 5 — zakres zastosowania ustawy karnej) nie ma wzmianki o tym pojęciu. Pozostało ono w słownikach historycznych i pracach historycznoprawnych dotyczących II RP. Konstrukcja prawna. Zasada wiekomiejscowości — w rozumieniu przedwojennej polskiej doktryny — zakładała, że jurysdykcja karna państwa rozciąga się na wszystkie czyny popełnione na jego terytorium, niezależnie od narodowości sprawcy lub ofiary. Konstrukcja odpowiada nowoczesnej zasadzie terytorialności sensu stricto. Wyjątki — immunitety dyplomatyczne, czyny popełnione na statkach pod obcą banderą w wodach terytorialnych — były analogiczne do współczesnych. Dla badań nad ewolucją polskiej terminologii prawnej pojęcie zachowuje wartość dokumentacyjną — odzwierciedla tradycję językowego polonizowania pojęć prawnych, charakterystyczną dla okresu kształtowania się prawa II RP. Powiązane terminy: „zasada terytorialności", „zasada personalności", „miejsce przestępstwa", „immunitet jurysdykcyjny".
Kolekcja: Część ogólna Kodeksu karnego