profanacja obcych symboli
ang. insulting foreign state symbols
— Pojęcie i miejsce w systemie. Znieważenie obcych symboli państwowych to typ przestępstwa polegający na publicznym obraźliwym wystąpieniu wobec godła, flagi, hymnu, innych emblematów państwa obcego — eksponowanych publicznie albo w obecności przedstawicieli tego państwa. Konstrukcja paralelna do ochrony polskich symboli narodowych, służy ochronie stosunków dyplomatycznych i wzajemnej kurtuazji międzynarodowej. Wyrażenie kodyfikacyjne. KK 1997 (art. 137 § 2) — "Tej samej karze podlega, kto znieważa wystawione publicznie godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwa obcego". Sankcja — grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. KK 1932 (art. 117) i KK 1969 (art. 284) zawierały analogiczne przepisy z różnicami w katalogu chronionych symboli. Wzajemność wymagana podobnie jak przy znieważeniu głowy obcego państwa — ściganie na wniosek (art. 137 § 3). Pojęcie symbolu państwowego. Katalog obejmuje: godło, herb, flagę, banderę, sztandar, chorągiew, hymn państwowy, oficjalne wstęgi i odznaki. Współczesne rozwinięcie obejmuje także symbole organizacji międzynarodowych, choć ich ochrona jest regulowana odrębnie. Symbol musi być "wystawiony publicznie" — przez urzędową placówkę, w trakcie wizyty oficjalnej, w trakcie ceremonii państwowej. Symbol wewnątrz mieszkania prywatnego — nie jest objęty ochroną. Forma znieważenia. Znieważenie może mieć różne formy: fizyczne uszkodzenie (palenie flagi, niszczenie godła), znieważenie werbalne (wyzwiska wobec symboli), działania symboliczne (deptanie flagi, wieszanie godła do góry nogami). Doktryna spiera się o granice — czy artystyczna manipulacja symbolami w ramach wypowiedzi politycznej (sztuka krytyczna) wypełnia znamiona zniewazenia. Praktyka orzecznicza. Sprawy w polskiej praktyce są nadzwyczaj rzadkie. Pojedyncze postępowania dotyczyły palenia flag obcych państw na demonstracjach. W większości wypadków państwa obce nie wnioskują o ściganie. Praktyka współczesna sugeruje, że typ ten staje się kategorią głównie deklaracyjną — pozostaje w kodeksie z powodów dyplomatycznych, ale nie jest rzeczywistym narzędziem ścigania. Powiązane terminy. Zob. znieważenie albo usuwanie symboli narodowych, znieważenie głowy obcego państwa, napaść na członka personelu dyplomatycznego, art. 137 KK, symbole państwowe. Kodeks karny z 1997 r. (art. 137) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kontynuując klasyczną konstrukcję ochrony stosunków dyplomatycznych. Materiał habilitacyjny zawiera nieliczne sprawy z lat 70.–80. dotyczące publicznego znieważania symboli ZSRR — głównie podczas manifestacji studenckich i robotniczych. Sankcje były surowe — kolegia ds. wykroczeń wymierzały aresztu do 90 dni. Po 1989 r. ustawa z 23 II 1991 r. stworzyła ramy prawne rehabilitacji — Sąd Najwyższy unieważniał wcześniejsze rozstrzygnięcia jako represje polityczne.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego