atak na dyplomatę
ang. assault of a foreign member of the diplomatic representation
— Pojęcie i miejsce w systemie. Napaść na członka personelu dyplomatycznego — typ przestępstwa polegający na atakowaniu osoby chronionej immunitetem dyplomatycznym akredytowanej w Polsce — ambasadora, członków przedstawicielstwa dyplomatycznego, konsula, członków delegacji międzynarodowych. Konstrukcja chroni stosunki międzynarodowe państwa i wykonywanie funkcji dyplomatycznych — kluczowe dla porządku międzynarodowego. Wyrażenie kodyfikacyjne. KK 1997 (art. 136 § 1) — "Kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopuszcza się czynnej napaści na głowę obcego państwa lub akredytowanego szefa przedstawicielstwa dyplomatycznego takiego państwa albo osobę korzystającą z podobnej ochrony, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5". KK 1969 (art. 285) zawierał analogiczny typ. Konstrukcja oparta na zobowiązaniach z Konwencji Wiedeńskiej z 18 IV 1961 r. o stosunkach dyplomatycznych. Pojęcie immunitetu dyplomatycznego. Konwencja Wiedeńska 1961 r. — centralne źródło prawa międzynarodowego o immunitecie. Personel dyplomatyczny korzysta z: nietykalności osobistej (art. 29), immunitetu jurysdykcyjnego (art. 31 — od jurysdykcji karnej absolutnej, od cywilnej z wyjątkami). Państwo przyjmujące (Polska) ma obowiązek aktywnej ochrony — zarówno przed atakami osób prywatnych, jak i przed naruszeniami ze strony własnych organów. Konstrukcja karna art. 136 KK realizuje ten obowiązek. Katalog osób chronionych. Art. 136 KK chroni: (1) głowę obcego państwa (prezydenta, monarchę) przebywającą w Polsce; (2) akredytowanego szefa przedstawicielstwa dyplomatycznego (ambasadora); (3) osoby korzystające z podobnej ochrony — członków personelu dyplomatycznego, konsulów (z wąskimi ograniczeniami immunitetu), członków delegacji międzynarodowych, urzędników organizacji międzynarodowych (np. UNESCO, ONZ). Forma napaści. Konstrukcja "czynnej napaści" obejmuje: fizyczne uderzenie, oblanie cieczą, popchnięcie, pobicie, próbę zatrzymania. Wyrażenie obraźliwe (znieważenie) — regulowane odrębnie (art. 136 § 3 KK). Sama groźba — w zasadzie nie wypełnia znamion czynnej napaści, choć może być kwalifikowana jako odrębne przestępstwo (art. 190 KK). Wymóg umyślności — sprawca musi wiedzieć, że atakowany jest osobą chronioną dyplomatycznie. Praktyka orzecznicza. Sprawy z art. 136 KK są bardzo nieliczne — kilka rocznie. Najczęściej dotyczą: incydentów podczas demonstracji przy ambasadach (atak na wjeżdżający samochód dyplomatyczny), ataków na konsulów w trakcie wizyt służbowych, znieważeń podczas wystąpień publicznych. Sankcje stosowane są surowo — ze względu na konsekwencje dyplomatyczne. W niektórych sprawach — ekspulsja sprawcy (jeśli cudzoziemiec). Powiązane terminy. Zob. znieważenie głowy obcego państwa, znieważenie obcych symboli państwowych, gwałtowny zamach na członka sił zbrojnych, art. 136 KK, Konwencja Wiedeńska 1961, immunitet dyplomatyczny, terroryzm.
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego