← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4ang. commercial arbitration
— Arbitraż gospodarczy — pozasądowe rozstrzyganie sporów majątkowych między podmiotami gospodarczymi — funkcjonował w polskim XX w. w dwóch zasadniczych odmianach. Pierwsza — państwowy arbitraż gospodarczy w PRL (zob. odrębne hasło "państwowy arbitraż gospodarczy") — pozasądowy system rozstrzygania sporów między jednostkami gospodarki uspołecznionej, ustawowy, z wyłączną właściwością. Druga — arbitraż prywatny w III RP — komercyjne sądy arbitrażowe rozstrzygające spory między przedsiębiorcami na podstawie zapisu na sąd polubowny. Najważniejsze polskie sądy arbitrażowe: Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej (od 1950 r., dawniej PIHZ), Sąd Arbitrażowy Lewiatan, Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy ICC (z biurem regionalnym w Polsce). Specyfika arbitrażu gospodarczego: wyspecjalizowani arbitrzy z doświadczeniem branżowym, krótszy czas rozpoznania niż w sądzie państwowym, poufność postępowania, międzynarodowe uznanie orzeczeń (Konwencja nowojorska 1958). W praktyce arbitraż gospodarczy w Polsce III RP rozwija się umiarkowanie — głównie w sporach o znacznej wartości, przy umowach handlowych z elementem międzynarodowym.
Źródło: dekret z 5 VIII 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym (Dz.U. nr 46 poz. 340); ustawa z 23 X 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym (Dz.U. nr 34 poz. 183); ustawa z 24 V 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. nr 33 poz. 175)
Kolekcja: organy quasi-sądowe i pozasądowe