← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku

służby specjalne

ang. special services

— Służby specjalne — państwowe formacje wywiadowcze, kontrwywiadowcze i bezpieczeństwa wewnętrznego — funkcjonowały w polskim XX w. w licznych odsłonach. W II RP — Oddział II Sztabu Generalnego (wywiad i kontrwywiad wojskowy), Departament Polityczny MSW. Wojenne służby wywiadowcze: Oddział II Komendy Głównej AK (kierowany przez Mariana Drobika, później Kazimierza Iranka-Osmeckiego), wywiad rządu polskiego w Londynie. W PRL — Departament I MSW (wywiad), Departament II (kontrwywiad), Zarząd II Sztabu Generalnego (wywiad wojskowy), Wojskowa Służba Wewnętrzna (kontrwywiad wojskowy). III RP — reforma 6 IV 1990 r. (ustawa o UOP, Dz.U. nr 30 poz. 180) zlikwidowała SB, w jej miejsce powołała Urząd Ochrony Państwa (UOP) — formację cywilną podporządkowaną Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Reformę poprzedziła weryfikacja kadr SB: z ok. 24 tys. funkcjonariuszy SB do UOP przyjęto ok. 5 tys. po pozytywnej weryfikacji. Polskie służby specjalne końca XX w.: UOP (kontrwywiad i wywiad cywilny), Wojskowe Służby Informacyjne (WSI — utworzone 1991 r. w miejsce Zarządu II Sztabu Generalnego i WSW). Pojęcie "służby specjalne" odnosi się do tej grupy formacji państwowych — z trwałymi pytaniami o kontrolę demokratyczną i przestrzeganie praw obywatelskich.

Źródło: dekret z 7 X 1944 r. o utworzeniu Resortu Bezpieczeństwa Publicznego (Dz.U. nr 7 poz. 35) — Urząd Bezpieczeństwa, Służba Bezpieczeństwa; ustawa z 6 IV 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz.U. nr 30 poz. 180)

Kolekcja: organy quasi-sądowe i pozasądowe

Otwórz w eksploratorze grafowym →