← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku

straż graniczna

ang. border guard

— Straż Graniczna — formacja mundurowa właściwa do ochrony granicy państwowej — funkcjonowała w polskim XX w. w trzech głównych odsłonach. W II RP — Straż Graniczna utworzona w 1928 r. (rozporządzenie Ministra Skarbu) podlegała Ministerstwu Skarbu, odpowiadała za ochronę granicy i kontrolę celną. Obok niej działał Korpus Ochrony Pogranicza (KOP) — formacja wojskowa utworzona w 1924 r. dla ochrony granicy wschodniej, podporządkowana Ministerstwu Spraw Wojskowych. KOP rozwiązano w 1939 r. po klęsce wrześniowej. W PRL — Wojska Ochrony Pogranicza (WOP) utworzone w 1945 r. jako formacja wojskowa pod MON, później pod MSW. WOP odpowiadał za ochronę granicy, ale również prowadził kontrolę przepływu obywateli (paszportów, wiz) — co czyniło go w praktyce instrumentem kontroli politycznej, zwłaszcza wobec opozycji i emigracji. III RP — Straż Graniczna utworzona ustawą z 12 X 1990 r. — formacja mundurowa pod Ministerstwem Spraw Wewnętrznych, zachowała tradycję nazwy II RP. Liczebność ok. 14 tys. funkcjonariuszy.

Źródło: rozporządzenie Prezydenta RP z 22 III 1928 r. o Straży Granicznej (Dz.U. nr 37 poz. 349); ustawa z 12 X 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. nr 78 poz. 462)

Kolekcja: organy quasi-sądowe i pozasądowe

Otwórz w eksploratorze grafowym →