← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3emerytura sędziowska
ang. judicial retirement
— Stan spoczynku — szczególny status sędziego (i niektórych innych funkcjonariuszy państwowych) po zakończeniu czynnej służby — pełni w polskim systemie funkcję zarówno emerytalną, jak i konstytucyjnie chronioną gwarancję niezawisłości. Sędzia przechodzi w stan spoczynku z mocy prawa po osiągnięciu wieku emerytalnego (do końca XX w. zwykle 65-70 lat; sędzia mógł wnioskować o pozostawanie w służbie do 70 lat) lub z ustanowienia w tym stanie z innych powodów (trwała niezdolność do służby, ze stwierdzeniem przez sąd dyscyplinarny, na własny wniosek po określonym stażu). Charakterystyczne cechy stanu spoczynku: zachowanie tytułu sędziowskiego, zachowanie immunitetu sędziowskiego (z ograniczeniami), prawo do uposażenia w stanie spoczynku w wysokości 75% ostatniego wynagrodzenia plus dodatki za staż, obowiązek powstrzymania się od działań kompromitujących urząd. Stan spoczynku stanowi w polskim porządku konstytucyjnym (art. 180 ust. 4 Konstytucji RP) silną gwarancję — sędzia nie może być przeniesiony w stan spoczynku w sposób arbitralny, z wyjątkiem przypadków wskazanych w ustawie i tylko na mocy orzeczenia sądu. Akcent biograficzny: w III RP część sędziów PRL została przeniesiona w stan spoczynku z pozbawieniem dodatków uposażeniowych w drodze ustawy z 18 XII 1998 r. o IPN — co stanowi przedmiot odrębnych kontrowersji historyczno-prawnych.
Źródło: Konstytucja RP z 2 IV 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483) (art. 180 ust. 4); ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137 ze zm.); ustawa z 20 VI 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. nr 31 poz. 138 ze zm.)
Kolekcja: nadzór, kadry i odpowiedzialność