Funkcjonariusz państwowy powołany do orzekania w imieniu Rzeczypospolitej, korzystający z konstytucyjnych gwarancji niezawisłości i nieusuwalności. W XX-wiecznej Polsce status sędziego regulowały kolejne prawa o ustroju sądów: rozporządzenie Prezydenta RP z 6 II 1928 r. (POSP), ustawa z 20 VI 1985 r. (POSP) — niekiedy z istotnymi ograniczeniami niezawisłości w okresie PRL.
Źródło: Konstytucja RP z 2 IV 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483) (art. 178-181); rozporządzenie Prezydenta RP z 6 II 1928 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 12 poz. 93) (część III); ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137 ze zm.); ustawa z 20 XII 1989 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. nr 73 poz. 435)