← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku

immunitet formalny

ang. formal immunity

— Immunitet formalny — typ immunitetu polegający na ochronie procesowej przed wszczęciem postępowania karnego bez zgody określonego organu — pełni w polskim systemie funkcję zabezpieczenia przed instrumentalnym wykorzystaniem przepisów karnych wobec funkcjonariuszy publicznych. Polski system stosuje immunitet formalny do: parlamentarzystów (art. 105 ust. 2-5 Konstytucji RP — poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody Sejmu), sędziów (art. 181 Konstytucji RP — sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody odpowiedniego sądu dyscyplinarnego), sędziów TK (art. 196 Konstytucji RP — bez zgody Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK), prokuratorów (z przepisami szczególnymi). Procedura uchylania: w stosunku do parlamentarzystów — uchwała Sejmu/Senatu większością bezwzględną, w stosunku do sędziów — orzeczenie sądu dyscyplinarnego. Immunitet formalny nie oznacza zwolnienia z odpowiedzialności karnej za czyn — chroni jedynie przed wszczęciem postępowania bez odpowiedniej zgody. Po uchylaniu immunitetu osoba podlega zwykłej odpowiedzialności karnej, na ogólnych zasadach. W II RP immunitet formalny był gwarantowany konstytucyjnie dla parlamentarzystów (Sejm i Senat) i ustawowo dla sędziów. PRL ograniczał faktyczny zakres — w okresie stalinowskim sędziowie tradycyjni byli usuwani z urzędu w trybach nadzwyczajnych formalnie omijających immunitet. III RP wzmocniła system.

Źródło: Konstytucja RP z 2 IV 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483) (art. 181); ustawa z 20 VI 1985 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 31 poz. 137 ze zm.); pojęcie doktrynalne — immunitet proceduralny

Kolekcja: zasady ustrojowe i gwarancje

Otwórz w eksploratorze grafowym →