← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4toga
ang. official attire
— Strój urzędowy w polskim wymiarze sprawiedliwości — toga z biretem — stanowi element symboliki państwowej i instytucjonalnej. Tradycja toga w polskim sądownictwie sięga prawa o ustroju sądów powszechnych z 6 II 1928 r. — wprowadzono toga jako strój urzędowy sędziów, prokuratorów i adwokatów, z różnymi kolorami żabotu (białym dla sędziego, czerwonym dla prokuratora, zielonym dla adwokata). Po unifikacji wzór był wzorowany na tradycjach państw zaborczych — szczególnie na austriackiej Galicji. PRL zachował strój urzędowy z drobnymi modyfikacjami (godło PRL na biretu zamiast Orła Białego II RP). III RP przywróciła Orła Białego z koroną, w pozostałym zakresie utrzymała tradycję. Aktualnie kolory żabotu: biały — sędzia, czerwony — prokurator, zielony — adwokat, niebieski — radca prawny, fioletowy — notariusz. Obowiązek noszenia stroju urzędowego — na rozprawach (sędziowie, pełnomocnicy stron z palestry), w okresie szczególnym także na sesjach (rozpoczęcie roku sądowego, uroczystości jubileuszowe). Kuratorzy sądowi i referendarze nie mają stroju urzędowego w sensie formalnym. Strój urzędowy budzi okresowe dyskusje — niektórzy widzą w nim relikt formalizmu, inni — niezbędny element powagi sądu. W okresie stanu wojennego niektórzy sędziowie i adwokaci odmawiali noszenia togi w proteście wobec procesów politycznych — symboliczny gest oporu.
Źródło: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 27 V 1929 r. w sprawie strojów urzędowych sędziów, prokuratorów i adwokatów; tradycja XX w. — toga z bordowym (sędziowie), niebieskim (prokuratorzy), zielonym (adwokaci) i fioletowym (radcowie) żabotem
Kolekcja: sądownictwo