domniemanie prawa wpisanego do księgi wieczystej

Domniemanie ustawowe, że prawo ujawnione w księdze wieczystej istnieje zgodnie z treścią wpisu (UKWH art. 3 ust. 1); może być obalone tylko przez sądowe wykazanie niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym.

— Klasyczne domniemanie ustawowe ochrony obrotu nieruchomościami: prawo ujawnione w księdze wieczystej istnieje zgodnie z treścią wpisu. Klasyczna pandektystyczna konstrukcja Vermutung der Richtigkeit des Grundbuchs (domniemanie poprawności księgi gruntowej) — fundament niemieckiego systemu ksiąg wieczystych. BGB § 891 — Vermutung der Richtigkeit: § 891 ust. 1 (jeżeli prawo zostało wpisane do księgi gruntowej, domniemywa się, że prawo to istnieje); § 891 ust. 2 (jeżeli prawo zostało wykreślone z księgi gruntowej, domniemywa się, że nie istnieje). Klasyczna niemiecka zasada Buchberechtigung — uprawnienie wynikające z wpisu — chroniąca pewność obrotu nieruchomościami. ABGB §§ 431-437 — analogiczne austriackie reguły systemu tabularnego. UKWH 1982 r. art. 3 ust. 1 — fundamentalna polska regulacja: domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym; klasyczne polskie domniemanie obalalne tylko w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (UKWH art. 10). Polska konstrukcja: (1) DOMNIEMANIE WZRUSZALNE — może być obalone przez przedstawienie dowodu przeciwnego w postępowaniu sądowym (powództwo o uzgodnienie); (2) PIERWSZEŃSTWO TREŚCI KSIĘGI WOBEC RZECZYWISTOŚCI — w obrocie z osobami trzecimi działającymi w dobrej wierze, treść księgi ma pierwszeństwo nad rzeczywistym stanem prawnym (rękojmia wiary publicznej, UKWH art. 5); (3) OCHRONA NABYWCY W DOBREJ WIERZE — UKWH art. 5-9 — kupujący w dobrej wierze nabywa prawa zgodnie z księgą, nawet jeśli treść wpisu nie odpowiadała rzeczywistości; (4) ZAKRES PRZEDMIOTOWY — domniemanie obejmuje wszystkie prawa wpisane: własność, hipoteki, służebności, użytkowanie wieczyste, ograniczenia w rozporządzaniu. Praktyczne polskie konsekwencje: (1) BANKI udzielające kredytów hipotecznych polegają na wpisach w KW przy weryfikacji właściciela i istniejących obciążeń; (2) NABYWCY NIERUCHOMOŚCI mogą polegać na treści księgi przy zawieraniu umów; (3) ROSZCZENIA OSÓB TRZECICH wymagają najpierw uzgodnienia treści księgi z rzeczywistością (UKWH art. 10).

Źródło: UKWH art. 3 ust. 1; pandektystyka (Vermutung der Richtigkeit des Grundbuchs); BGB § 891

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane