← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5praesumptio congruentiae possessionis cum libro fundali
ang. presumption of conformity of possession with the land register
— Klasyczne domniemanie wzmacniające ochronę zaufania do treści ksiąg wieczystych w stosunkach posesoryjnych. Klasyczna pandektystyczna idea: skoro prawo wpisane w księdze wieczystej istnieje (domniemanie z BGB § 891), to wpisany właściciel (Buchberechtigter) jest również posiadaczem rzeczy. Klasyczna konstrukcja niemiecka: Vermutung des Besitzes durch den Buchberechtigten. UKWH 1982 r. — polska konstrukcja domniemania zgodności posiadania, wynikająca z systemowego stosowania UKWH art. 3 (domniemanie istnienia prawa wpisanego) + KC art. 339 (domniemanie posiadania samoistnego przez osobę uprawnioną). Polska doktryna i praktyka: gdy z księgi wieczystej wynika, że konkretna osoba jest właścicielem nieruchomości, domniemywa się, że osoba ta jest również posiadaczem samoistnym tej nieruchomości — chyba że zostanie wykazane przeciwieństwo (np. inna osoba faktycznie zajmuje nieruchomość, włada nią jak właściciel). Klasyczna funkcja: ułatwienie dochodzenia roszczeń posesoryjnych właścicielowi wpisanemu w KW — nie musi on udowadniać posiadania, tylko swoje prawo z księgi wieczystej. Praktyczne polskie zastosowania: (1) ROSZCZENIA O OCHRONĘ POSIADANIA (KC art. 344) — właściciel wpisany w KW może wytoczyć powództwo o naruszenie posiadania, opierając się na domniemaniu; (2) ROSZCZENIA WINDYKACYJNE (KC art. 222 § 1) — właściciel wpisany w KW domaga się wydania rzeczy od posiadacza bez tytułu, korzystając z domniemania zgodności; (3) USUNIĘCIE NIEZGODNOŚCI (UKWH art. 10) — w razie sporu między wpisanym właścicielem a faktycznym posiadaczem, postępowanie o uzgodnienie KW z rzeczywistym stanem prawnym. Polska kazuistyka: spadkobiercy nieruchomości, po stwierdzeniu nabycia spadku i wpisie w KW, korzystają z domniemania posiadania nawet jeśli faktycznie nie objęli nieruchomości — domniemanie ułatwia im dochodzenie roszczeń wobec osób trzecich, które bezprawnie weszły w posiadanie po śmierci spadkodawcy.
Źródło: Doktryna polska na tle UKWH art. 3; KC art. 339
Kolekcja: prawo rzeczowe