← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5acquisitio dominii originaria · ursprünglicher Eigentumserwerb
ang. original acquisition of ownership
— Nabycie własności niezależne od prawa poprzednika — kategoria klasyczna acquisitio originaria pandektystyki. Klasyczne rzymskie sposoby: (1) occupatio — zajęcie rzeczy bezpańskiej (res nullius), z zasadą quod nullius est, fit primi occupantis (D. 41.1.3); (2) usucapio — zasiedzenie; (3) accessio — przyłączenie (np. owoce odłączone, naniesienie aluwialne, budowa na gruncie superficies solo cedit); (4) specifikacja — przetworzenie cudzej rzeczy w nową rzecz (klasyczny spór sabinianów i prokulianów rozstrzygnięty przez Justyniana kompromisowo); (5) confusio i commixtio — zlanie cieczy i sproszkowanych ciał; (6) thesauri inventio — znalezienie skarbu (połowa znalazcy, połowa właściciela gruntu). Pandektystyka XIX w. zachowała tę systematykę. BGB §§ 937-984: §§ 937-945 (Ersitzung), §§ 946-952 (Verbindung, Vermischung, Verarbeitung), § 958 (Aneignung herrenloser Sachen), § 984 (Schatzfund). KC 1964 — fundamentalna polska regulacja: art. 172-176 (ZASIEDZENIE NIERUCHOMOŚCI — 10 lat dobra wiara, 20 lat zła; ruchomości — 3 lata dobra wiara, niemożliwe w złej); art. 169-170 (NABYCIE OD OSOBY NIEUPRAWNIONEJ W DOBREJ WIERZE — silne polskie ujęcie ochrony obrotu, klasyczna konstrukcja gutgläubiger Erwerb z BGB § 932; nieruchomości chronione przez rękojmię wiary publicznej KW); art. 181 (ZAJĘCIE/ZAWŁASZCZENIE RZECZY NICZYJEJ — rzeczy ruchomej niczyjej przez objęcie w posiadanie samoistne); art. 183-189 (RZECZY ZNALEZIONE — szczególny reżim: znalazca obowiązany zawiadomić właściciela lub właściwy organ; nabycie własności przez znalazcę — art. 187); art. 191 (POŁĄCZENIE RUCHOMOŚCI Z NIERUCHOMOŚCIĄ — accessio: ruchomość połączona z nieruchomością staje się jej częścią składową); art. 192 (PRZETWORZENIE — specifikacja: kto wyrobił nową rzecz z cudzych materiałów, staje się właścicielem nowej, jeżeli wartość pracy jest większa od wartości materiałów); art. 193 (POŁĄCZENIE LUB POMIESZANIE RUCHOMOŚCI — gdy rzeczy połączono lub pomieszano tak, że nie można ich rozłączyć bez istotnej zmiany albo bez nadmiernych trudności, powstaje współwłasność); art. 195-200 (BUDOWA NA CUDZYM GRUNCIE — modyfikacja klasycznej superficies solo cedit). Charakterystyczna polska: KC art. 169 jako fundamentalny instrument bezpieczeństwa kupującego.
Źródło: Occupatio, usucapio, accessio, specifikacja, quod nullius est fit primi occupantis (D. 41.1.3); pandektystyka; BGB §§ 932, 937-984; KC 1964 art. 169-170, 172-200
Kolekcja: prawo rzeczowe