← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4responsabilitas pro alieno facto · Haftung für fremdes Verschulden
ang. liability for acts of others
— Reżim szczególny — przypisanie odpowiedzialności osobie, która sama nie wyrządziła szkody, ale ponosi ryzyko za działania innej osoby pozostającej w określonej relacji prawnej lub faktycznej. Rzymski wzorzec to actio noxalis — odpowiedzialność pater familias za delikty popełnione przez osoby pod władzą (filii in potestate, servi), z możliwością noxae deditio (wydania sprawcy wierzycielowi). Code Napoléon art. 1384 — odpowiedzialność rodziców za małoletnie dzieci, panów i nauczycieli za podwładnych i uczniów, rzemieślników za podmajstrzych. ABGB §§ 1309-1316 — odpowiedzialność osób sprawujących nadzór (Aufsichtspflichtige). BGB §§ 831-832 — Geschäftsherrnhaftung (odpowiedzialność zwierzchnika) z możliwością ekskulpacji przez wykazanie należytej staranności w wyborze i nadzorze (Verrichtungsgehilfe), oraz odpowiedzialność za osoby pod nadzorem (Aufsichtsbedürftige). Włoski C.C. art. 2047-2049 — model najszerszy. KZ 1933 art. 144-149. KC 1964 trzy podstawowe konstrukcje: odpowiedzialność rodziców za dziecko (art. 427 — domniemanie winy w nadzorze, ekskulpacja możliwa przez wykazanie należytej pieczy, alternatywna art. 426 jeśli małoletni nie może być pociągnięty do odpowiedzialności), odpowiedzialność za podwładnego (art. 430 — odpowiedzialność zwierzchnika za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu powierzonej pracy przez podwładnego, gdy podwładnemu można przypisać winę, bez możliwości ekskulpacji — model surowszy niż BGB), odpowiedzialność za powierzenie wykonania czynności (art. 429 — odpowiedzialność powierzającego za szkodę wyrządzoną przez wykonawcę przy wykonywaniu czynności, z ekskulpacją przez wykazanie braku winy w wyborze). Charakterystyczne polskie rozróżnienie: art. 430 (podwładny — bez ekskulpacji) vs art. 429 (samodzielny wykonawca — z ekskulpacją) — kryterium podporządkowania funkcjonalnego.
Źródło: Actio noxalis; Code Napoléon art. 1384; ABGB §§ 1309-1316; BGB §§ 831-832; KZ 1933 art. 144-149; KC 1964 art. 426-427, 429-430
Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: 1000001533664