← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4principia responsabilitatis delictualis · Grundsätze der deliktischen Haftung
ang. principles of delictual liability
— Podstawowe reżimy przypisania odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym — od subiektywnej winy poprzez obiektywne ryzyko po słuszność. Klasyczny rzymski wzorzec to lex Aquilia (ok. 286 r. p.n.e.) jako pierwowzór odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną iniuria — początkowo bardzo formalistyczny, z czasem rozszerzony przez interpretację jurystów na różne stany faktyczne, z elementem culpa jako podstawą przypisania. Code Napoléon art. 1382-1386 — fundamentalna formuła "tout fait quelconque de l'homme, qui cause à autrui un dommage, oblige celui par la faute duquel il est arrivé, à le réparer" oparta na zasadzie winy jako jedynej podstawie. ABGB §§ 1295-1308 — Verschuldenshaftung jako reguła. BGB §§ 823-829, 831-839 — dualistyczny model: wina (Verschulden) jako reguła, ryzyko (Gefährdungshaftung) jako wyjątek dla niebezpiecznych działalności (zwierzęta, kolej, ruch pojazdów). KZ 1933 art. 134-167 wprowadził w polskim prawie trójpodział reżimów. KC 1964 art. 415-449 utrzymał i rozwinął ten trójpodział: zasada winy (art. 415, 416, 422-424) jako podstawowa, zasada ryzyka (art. 433-436 — odpowiedzialność za rzeczy spadające z budynku, ruch pojazdów, ruch przedsiębiorstwa wprawianego siłami przyrody, art. 437 — wyłączenia umowne) dla działalności obiektywnie niebezpiecznych, zasada słuszności (art. 428 — niemożność przypisania winy nieletniemu poniżej 13 lat lub osobie z zaburzeniami psychicznymi, gdy okoliczności uzasadniają zasądzenie odszkodowania ze względu na zasady współżycia społecznego). Tendencja powszechna w nowoczesnym prawie deliktowym — rozszerzanie zasady ryzyka kosztem zasady winy w obszarach działalności gospodarczej, technicznej i konsumenckiej.
Źródło: Lex Aquilia; Code Napoléon art. 1382-1386; ABGB §§ 1295-1308; BGB §§ 823-839; KZ 1933 art. 134-167; KC 1964 art. 415-449
Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań