← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5determinatio praestationis · Bestimmtheit der Leistung
ang. determinability of the performance
— Wymóg, by treść świadczenia była dostatecznie określona lub określalna — fundamentalna przesłanka ważności zobowiązania. Klasyczna rzymska zasada certum esse (świadczenie powinno być oznaczone) — pierwotnie rygorystyczna, wymagająca ścisłej oznaczoności (certum quid), później rozluźniona przez dopuszczenie świadczeń oznaczonych co do gatunku (incertum) z wymogiem określalności. Rzymska doktryna wypracowała trzy stopnie: certum (ściśle oznaczone — np. konkretna rzecz), incertum quod ad genus (oznaczone co do gatunku — np. dziesięć korców pszenicy), incertum quod ad arbitrium tertii (oznaczone według uznania osoby trzeciej — np. cena ustalona przez biegłego). ABGB § 869 — Bestimmtheit oder Bestimmbarkeit. BGB § 315 — Leistungsbestimmung durch eine Partei (oznaczenie świadczenia przez jedną ze stron, z wymogiem słuszności — billiges Ermessen); § 316 — przy braku oznaczenia świadczenia uznawane jest za pozostawione do oznaczenia wierzycielowi. KZ 1933 art. 59 (oznaczenie świadczenia przez osobę trzecią), art. 61 § 2 (istotne postanowienia). KC 1964 art. 353 § 2 — świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu (kategoria przedmiotu); brak wyraźnego artykułu o wymogu określoności, ale doktrynalnie przyjmuje się ten wymóg jako element konstrukcyjny zobowiązania. Polski model określoności: świadczenie jest ważne, jeśli (1) ściśle oznaczone w umowie, lub (2) określalne na podstawie wskazanych w umowie kryteriów (cena rynkowa, kurs giełdowy, decyzja biegłego, wycena rzeczoznawcy), lub (3) z natury rzeczy określalne (np. wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy — KC art. 735 § 2). Praktyczne reguły uzupełniające: KC art. 535 § 2 i art. 536 (cena sprzedaży — może być oznaczona przez wskazanie podstawy do jej ustalenia, jeśli dotyczy rzeczy oznaczonych co do tożsamości; cena giełdowa, urzędowa); art. 735 (wynagrodzenie za zlecenie — odpowiednie do wykonanej pracy w razie braku oznaczenia); art. 627 (cena za umowę o dzieło — odpowiednia do wartości pracy). Charakterystyczne polskie ujęcie: brak rygoryzmu — świadczenie nieoznaczone, ale określalne według racjonalnych kryteriów, jest ważne (model elastyczny, zbliżony do BGB i Code civil).
Źródło: Certum/incertum, certum esse rzymskie; Code Napoléon art. 1129; ABGB § 869; BGB §§ 315-316; KZ 1933 art. 59, 61 § 2; KC 1964 art. 353 § 2, 535-536, 627, 735
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań