← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5obiectum praestationis · Leistungsgegenstand
ang. object of performance
— Treść świadczenia, do którego zobowiązany jest dłużnik — element konstrukcyjny zobowiązania określający, co stanowi przedmiot wykonania zobowiązania. Klasyczna rzymska systematyka oparta na czterech kategoriach przedmiotów świadczenia, kodyfikowana w Instytucjach Justyniana (3.13): dare (świadczenie rzeczy z przeniesieniem własności lub posiadania), facere (świadczenie usług, wykonanie pracy lub czynności), praestare (świadczenie odszkodowawcze, zapewnienie określonego stanu rzeczy), non facere (zaniechanie określonego działania). Późniejsza dogmatyka pandektowa zredukowała katalog do trzech zasadniczych kategorii: dare, facere, non facere (z pati — znoszenie cudzych działań — jako podtypem non facere). Rzymska klasyfikacja w niemal niezmienionym kształcie funkcjonuje do dziś we wszystkich kontynentalnych kodyfikacjach. ABGB § 880a — Verbindlichkeit zur Leistung. BGB §§ 241, 433, 535 — klasyfikacja oparta na pojęciu Leistung obejmującym wszystkie kategorie rzymskie. KZ 1933 art. 2 § 2 (treść świadczenia); ewentualnie art. 59 (oznaczenie świadczenia). KC 1964 art. 353 § 2 — definicja zobowiązania zawiera klasyczną klasyfikację: świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu. Rozwinięcia szczegółowe: świadczenie pieniężne (KC art. 358 — zasada nominalizmu z wyjątkami waloryzacyjnymi), świadczenia oznaczone co do tożsamości vs co do gatunku (z odmiennymi konsekwencjami przy niemożliwości świadczenia — art. 475 vs art. 478), świadczenia podzielne i niepodzielne (art. 379 § 2 — kryterium fizycznej lub wartościowej możliwości spełnienia w częściach bez istotnej zmiany przedmiotu). Każda z kategorii pociąga inne konsekwencje dogmatyczne: dla świadczeń dare działa zasada casum sentit dominus, dla świadczeń facere wchodzi w grę osobisty charakter i kwestia możliwości wykonania zastępczego (art. 480 KC).
Źródło: Dare, facere, praestare, non facere (Inst. 3.13); Code Napoléon art. 1126; ABGB § 880a; BGB §§ 241, 433, 535; KZ 1933 art. 2 § 2, 59; KC 1964 art. 353 § 2, 358, 379, 475, 478, 480
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań