opóźnienie

Niespełnienie świadczenia w terminie wymagalności bez okoliczności obciążających dłużnika winą; sytuacja, w której dłużnik nie świadczy, choć miał taki obowiązek, ale przyczyna leży poza jego zakresem (siła wyższa, niemożliwość świadczenia, brak współdziałania wierzyciela). Konsekwencje opóźnienia są łagodniejsze niż zwłoki: dłużnik nie odpowiada za szkodę wynikłą z opóźnienia, ale wierzyciel zachowuje prawo do żądania świadczenia, dochodzenia odsetek za opóźnienie (art. 481 KC, niezależnie od wykazania szkody) oraz, w przypadku zobowiązań wzajemnych, prawa do odstąpienia od umowy (art. 491). W polskim KC pojęcie opóźnienia odróżniane jest od zwłoki; zwłoka zakłada zawinienie dłużnika.

— Hasło obejmuje: (1) rozróżnienie ze zwłoką w polskim prawie cywilnym — opóźnienie nie zakłada winy (art. 481 § 1 KC), zwłoka tak (art. 476 KC); rzymskiego podziału mora ex re/ex persona nie należy przy tym utożsamiać z polską opozycją opóźnienie/zwłoka opartą na odpowiedzialności za przyczynę — podział rzymski jest bliższy rozróżnieniu świadczenia wymagalnego z nadejściem terminu (mora ex re) i wymagalnego dopiero po wezwaniu (mora ex persona, interpellatio); (2) konsekwencje opóźnienia: powstanie roszczenia o odsetki za opóźnienie (art. 481 KC) — w wysokości ustawowej lub umownej, niezależnie od wykazania szkody; brak odpowiedzialności odszkodowawczej dłużnika; możliwość odstąpienia przez wierzyciela od umowy wzajemnej (art. 491 KC); (3) momenty rozpoczęcia opóźnienia — od dnia następującego po dniu wymagalności, bez konieczności wezwania (zobowiązania z określonym terminem) lub od dnia wezwania (zobowiązania bezterminowe — art. 455 KC); (4) różnicę z prawem niemieckim — § 286 BGB nie odróżnia ostro opóźnienia od zwłoki, opierając się na pojęciu Verzug.

Źródło: KC art. 455, 481, 491; KZ 1933 art. 243–249 (art. 248 — odsetki za opóźnienie; rozporządzenie Prezydenta RP z 27 X 1933 r. — Kodeks zobowiązań, Dz.U. 1933 Nr 82 poz. 598); BGB §§ 286, 288 (jednolity Verzug); ABGB §§ 918-921

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane