zwłoka

Niespełnienie świadczenia w terminie wymagalności wskutek okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (zawinienie szeroko rozumiane, obejmujące także winę nieumyślną i ryzyko gospodarcze). W polskim KC zwłoka konstrukcyjnie odróżniona od opóźnienia (art. 476 — zwłoka jest opóźnieniem z winy dłużnika), z surowszymi konsekwencjami: dłużnik odpowiada za szkodę wynikłą ze zwłoki (art. 477 § 1), wierzyciel może wyznaczyć dodatkowy termin i po jego upływie odstąpić od umowy (art. 491), a w razie zwłoki w spełnieniu zobowiązania pieniężnego — żądać odsetek z tytułu zwłoki (art. 481 § 2). Pojęcie odpowiada rzymskiej mora cum culpa.

— Hasło obejmuje: (1) genezę w prawie rzymskim — mora ex persona (z winy dłużnika) vs mora ex re (bez winy); konstrukcja zaostrzonej odpowiedzialności perpetuatio obligationis — od chwili zwłoki dłużnik odpowiada nawet za przypadek (casus fortuitus); (2) konstrukcję polską (art. 476 KC): zwłoka zakłada (a) opóźnienie w spełnieniu świadczenia, (b) odpowiedzialność dłużnika za przyczynę opóźnienia; ciężar dowodu braku winy spoczywa na dłużniku (art. 471 in fine); (3) konsekwencje surowsze niż przy opóźnieniu: odpowiedzialność za szkodę wynikłą ze zwłoki (art. 477 § 1), odsetki za zwłokę przy zobowiązaniach pieniężnych w stawce wyższej niż zwykłe odsetki za opóźnienie (art. 481 § 2¹ KC w aktualnym stanie prawnym), prawo wierzyciela do wyznaczenia dodatkowego terminu z zagrożeniem odstąpienia (art. 491); (4) zwłoka w wykonaniu zobowiązań szczególnych — najem, dzierżawa, dzieło, sprzedaż konsumencka (rozproszone reżimy w częściach szczególnych KC); (5) różnicę z prawem niemieckim — § 286 BGB stosuje jednolite pojęcie Verzug obejmujące to, co w polskim prawie nazywa się zwłoką (z możliwością ekskulpacji § 286 ust. 4 BGB).

Źródło: KC art. 455, 471, 476-481, 491-493; KZ 1933 art. 247-258; D. 50.17.88 (mora trahit moram); BGB §§ 286-288; ABGB §§ 918-921

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane