← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6recessio a contractu · Rücktritt vom Vertrag
ang. rescission of the contract
— Jednostronne oświadczenie woli rozwiązujące umowę — instrument prowadzący do upadku stosunku zobowiązaniowego z mocy oświadczenia jednej ze stron, niezależnie od zgody drugiej. Klasyczne rzymskie konstrukcje pokrewne to receptum (umowa pomocnicza zezwalająca na odstąpienie) oraz lex commissoria (klauzula umowna upoważniająca do odstąpienia w razie niezapłacenia ceny w terminie). Pandektystyka rozwinęła doktrynalnie kategorię Rücktritt jako jednostronną czynność prawną o skutku ex tunc. Code Napoléon art. 1184 — résolution sądowa jako reguła (umowa zostaje rozwiązana orzeczeniem sądu na żądanie strony pokrzywdzonej niewykonaniem). ABGB §§ 918-921 — Rücktritt vom Vertrag. BGB §§ 325-327 a.F. (skutki niewykonania i prawo odstąpienia) oraz przepisy o umownym prawie odstąpienia §§ 346-356 a.F. — Rücktritt jako jednostronne oświadczenie, wzajemne rozliczenia świadczeń, z wyznaczeniem dodatkowego terminu (Nachfrist). KZ 1933 art. 250-253. KC 1964 art. 491-497 zawiera fundamentalną regulację: ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej (art. 491 — w razie zwłoki dłużnika z niezbędnym wyznaczeniem dodatkowego terminu), umowne prawo odstąpienia (art. 395 — z określeniem terminu wykonania, ważne tylko w połączeniu z odstępnym), odstąpienie ze skutkiem ex tunc jako reguła (art. 494 — strony zwracają wszystko co świadczyły), częściowe niewykonanie reguluje art. 491 § 2, a skutki odstąpienia i niemożliwości świadczenia — art. 494-495; ewentualny skutek ex nunc dla stosunków ciągłych wymaga osobnego, doktrynalnego wyjaśnienia. Odrębną instytucją jest wypowiedzenie umowy — także jednostronne oświadczenie, ale ze skutkiem ex nunc, dla umów ciągłych.
Źródło: Receptum, lex commissoria (rzymskie); Code Napoléon art. 1184; ABGB §§ 918-921; BGB §§ 325-327 a.F., 346-356 a.F. (RGBl. 1896 s. 195); KZ 1933 art. 250-253; KC 1964 art. 395, 491-497
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: 2160930