← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6denuntiatio contractus · Kündigung des Vertrags
ang. termination of the contract
— Jednostronne oświadczenie woli rozwiązujące umowę o świadczeniach trwałych lub okresowych ze skutkiem ex nunc (na przyszłość) — odróżnia się od odstąpienia ze skutkiem ex tunc (do tyłu). Klasyczne rzymskie korzenie w konstrukcji renuntiatio dla niektórych umów ciągłych — np. wypowiedzenie locatio rei (najmu) gdy umowa zawarta na czas nieoznaczony, wypowiedzenie societas (spółki) jednostronne. Klasyczna rzymska zasada: societas distrahitur renuntiatione (spółka rozwiązuje się przez wypowiedzenie) — gdy jakikolwiek wspólnik wypowiedział umowę spółki, cała spółka się rozwiązuje. Code Napoléon — wypowiedzenie funkcjonowało przez różne instytucje (résiliation, dénonciation), nie zawsze odróżniane od résolution. ABGB §§ 1116-1121, 1210 — Aufkündigung dla najmu, dzierżawy, spółki. BGB szczegółowo reguluje Kündigung w różnych umowach: § 542-544 (najem), § 626-627 (umowy o świadczenie usług), § 723 (spółka), z fundamentalnym rozróżnieniem ordentliche Kündigung (zwyczajne wypowiedzenie z zachowaniem terminu) i außerordentliche fristlose Kündigung (nadzwyczajne wypowiedzenie bez terminu z ważnej przyczyny). KZ 1933. KC 1964 nie zawiera ogólnej regulacji wypowiedzenia w części ogólnej zobowiązań — instytucja regulowana fragmentarycznie w odniesieniu do poszczególnych typów umów: art. 673-674 (najem), art. 704 (dzierżawa), art. 869 (spółka cywilna), art. 746 (zlecenie), art. 750-751 (umowy o świadczenie usług). Polski model rozróżnia kilka typów wypowiedzenia: (1) wypowiedzenie zwyczajne — z zachowaniem terminu wypowiedzenia, dla umów na czas nieoznaczony; (2) wypowiedzenie nadzwyczajne — natychmiastowe, w razie istotnych okoliczności; (3) wypowiedzenie z ważnej przyczyny — gdy strony nie mogłyby kontynuować umowy ze względu na okoliczności (KC art. 746 § 3 — zlecenie zawsze może być wypowiedziane z ważnych powodów). Skutki wypowiedzenia: wygaśnięcie umowy z chwilą upływu terminu wypowiedzenia (zwyczajne) lub natychmiast (nadzwyczajne); zachowanie świadczeń już spełnionych; wzajemne rozliczenia za okres dotychczasowy; w niektórych umowach — odszkodowanie za nienależyte wypowiedzenie (np. zlecenie, jeśli wypowiedzenie bez ważnej przyczyny — KC art. 746 § 1 zd. 2). Charakterystyczna polska konstrukcja: brak ogólnej regulacji wypowiedzenia w KC — fragmentaryczność jako cecha systemu, krytykowana doktrynalnie jako luka konstrukcyjna.
Źródło: Renuntiatio, societas distrahitur renuntiatione (rzymskie); Code Napoléon; ABGB §§ 1116-1121, 1210; BGB §§ 542-544, 626-627, 723; KZ 1933; KC 1964 art. 673-674, 704, 746, 750-751, 869
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: 1000001088545