← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5relacja posiadanie zależne — dzierżenie · detentio
ang. dependent possession and detention (relationship)
— Dystynkcja konstrukcyjna między posiadaniem zależnym (z prawem podmiotowym do władania, np. najem, dzierżawa, użytkowanie, zastaw) a dzierżeniem (władztwem za kogoś innego bez własnego prawa do władania). Klasyczne rzymskie rozdziały: possessio civilis (animo domini) — możliwa do zasiedzenia; possessio naturalis = detentio (animo alieno) — nie do zasiedzenia, brak actio possessoria; possessor pro re sua versus detentor pro alieno. Klasyczna kontrowersja rzymska — czy najemca i dzierżawca są "posiadaczami" (bonae fidei possessores w wąskim ujęciu) czy detentorami; rozstrzygnięcie justyniańskie: zaliczanie ich do detentorów, lecz z udzieleniem actio possessoria (interdictum perpetuum). Pandektystyka — Besitzmittler (pośrednik posiadania) versus Besitzdiener (pomocnik posiadacza); konstrukcja BGB — § 868 — mittelbarer Besitzer (pośredni posiadacz, np. wynajmujący) oraz § 855 — Besitzdiener (pracownik włada w imieniu pracodawcy). KC rozróżnia: 1) posiadacza samoistnego (art. 336 — włada jak właściciel); 2) posiadacza zależnego (art. 336 — włada jak użytkownik, najemca, dzierżawca, zastawnik, ten kto ma inne prawo do rzeczy); 3) dzierżyciela (art. 338 — włada faktycznie za kogoś innego). Klasyczne odróżnienia: posiadacz zależny ma własne prawo do władania (z umowy, ustawy) i może korzystać z ochrony posesoryjnej (art. 343 § 1, 344 § 1 KC), choć w ograniczonym zakresie; dzierżyciel takiego prawa nie ma — działa tylko jako narzędzie czyjegoś posiadania (art. 343 § 3 KC — może użyć samopomocy na rzecz tego, kogo posiadanie wykonuje). Skutki praktyczne: najemca lokalu jest posiadaczem zależnym (chroniony przed eksmisją pozasądową — art. 344); kierowca samochodu pracodawcy jest dzierżycielem.
Źródło: Possessio civilis, possessio naturalis, detentio (rzymskie); BGB §§ 855, 868; KC art. 336, 338, 343-344.
Kolekcja: prawo rzeczowe