rzecz niepodzielna

Rzecz, której fizyczny podział pozbawiłby ją wartości, funkcjonalności lub spowodował zniszczenie (dzieło sztuki, samochód, dom mieszkalny, koń); zniesienie współwłasności w tym wypadku przez przyznanie z dopłatami albo sprzedaż licytacyjną (KC art. 212-213).

— Rzecz, której fizyczny podział pozbawiłby ją wartości, funkcjonalności lub spowodował zniszczenie — klasyczna kategoria res individua. Klasyczne rzymskie cechy: (1) niemożność fizycznego podziału bez utraty istoty rzeczy (np. niewolnik — nie można "podzielić" osoby); (2) niepodzielność funkcjonalna — rzecz traci swoje przeznaczenie po podziale (np. koń, samochód, dzieło sztuki); (3) podział równoznaczny ze zniszczeniem rzeczy. Klasyczne rzymskie zasady dla res individuae: niemożność podziału w naturze; konieczność innych sposobów rozliczeń (sprzedaż całości i podział ceny, przyznanie jednemu z spadkobierców z dopłatami innym). Pandektystyka XIX w. zachowała tę kategorię jako unteilbare Sache. BGB § 752 a contrario — gdy rzecz nie może być podzielona w naturze, stosuje się § 753 (sprzedaż wspólna i podział ceny). Code civil — choses indivisibles. KC 1964 art. 212-213 — fundamentalna polska regulacja: art. 212 (gdy podział w naturze niemożliwy, sąd może przyznać rzecz jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych); art. 213 (gdy żaden ze współwłaścicieli nie chce przejąć rzeczy z dopłatami, sąd nakazuje sprzedaż licytacyjną z podziałem ceny). Polskie typowe rzeczy niepodzielne: (1) DZIEŁA SZTUKI — zawsze niepodzielne (obraz, rzeźba, manuskrypt); (2) POJAZDY — samochody, motocykle, statki, samoloty; (3) ZWIERZĘTA POJEDYNCZE — koń, krowa, pies (poszczególna sztuka jest niepodzielna, choć stado może być); (4) MAŁE NIERUCHOMOŚCI MIESZKALNE — mieszkania jednopokojowe, kawalerki — zazwyczaj niepodzielne fizycznie; (5) BIŻUTERIA, ZEGARKI, INSTRUMENTY MUZYCZNE.

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane