← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5res divisibilis · teilbare Sache
ang. divisible good
res divisibilis (łaciński)
— Rzecz, którą można fizycznie podzielić na części zachowujące proporcjonalną wartość i przeznaczenie — klasyczna kategoria res divisibilis. Klasyczne rzymskie cechy: (1) divisibilitas naturalis — fizyczna możliwość podziału bez utraty istoty; (2) zachowanie proporcjonalnej wartości — części po podziale mają wartość proporcjonalną do całości; (3) zachowanie przeznaczenia — części pełnią ten sam typ funkcji co całość. Klasyczne rzymskie przykłady: zboże (zwykłe podzielne na mniejsze ilości), wino, oliwa (płyny — divisible), ziemia rolna (podzielna na działki), suma pieniężna (zawsze podzielna). Pandektystyka XIX w. zachowała tę kategorię jako teilbare Sache. BGB § 749 ust. 2 — Aufhebung der Gemeinschaft durch Teilung in Natur (podział wspólności w naturze) preferowany dla rzeczy podzielnych. Code civil — choses divisibles. KC 1964 art. 211 — fundamentalna polska regulacja: rzeczy podzielne są preferowanym przedmiotem podziału w naturze przy zniesieniu współwłasności; podział możliwy jeżeli nie jest sprzeczny z przepisami prawa, społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy ani nie pociąga istotnej zmiany rzeczy lub znacznego zmniejszenia jej wartości. Polskie typowe rzeczy podzielne: (1) GRUNTY ROLNE I LEŚNE — z reguły podzielne (geodezyjne wytyczenie granic), z wyjątkiem małych powierzchni gdzie podział byłby niezgodny z gospodarczym przeznaczeniem (np. działka 0,5 ha — minimum dla samodzielnego gospodarstwa); (2) SUMY PIENIĘŻNE — zawsze podzielne; (3) MASA TOWARÓW JEDNORODNYCH — zboże, paliwo, materiały budowlane sprzedawane wagowo lub objętościowo; (4) SZTUKI BYDŁA — stado krów może być podzielone (każda sztuka osobno), choć poszczególne sztuki są niepodzielne; (5) DUŻE NIERUCHOMOŚCI MIESZKALNE — kompleksy budynków możliwe do podziału na wydzielone lokale lub odrębne nieruchomości.
Źródło: Rzymska kategoria; KC art. 211
Kolekcja: prawo rzeczowe