← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5res non consumptibilis · nicht verbrauchbare Sache
ang. non-consumable good
res quae usu non consumitur (łaciński)
— Rzecz, której korzystanie zgodne z przeznaczeniem nie powoduje jej zużycia ani zniszczenia — klasyczna kategoria res quae usu non consumitur. Klasyczne rzymskie cechy: (1) korzystanie zgodne z przeznaczeniem zachowuje substancję rzeczy (np. dom mieszkalny używany do mieszkania, narzędzie do pracy, samochód do jazdy); (2) typowy przedmiot ususfructus (klasyczne rzymskie użytkowanie) — użytkownik korzysta z rzeczy z obowiązkiem zachowania jej substancji; (3) typowy przedmiot najmu (locatio conductio) i użyczenia (commodatum) — najemca/biorący w użyczenie zwraca tę samą rzecz po zakończeniu umowy. Pandektystyka XIX w. zachowała tę kategorię jako unverbrauchbare Sachen. BGB § 92 a contrario — rzeczy nie należące do verbrauchbare Sachen. Code civil — choses non consomptibles. KC 1964 nie definiuje wyraźnie, ale doktryna i praktyka konsekwentnie stosują tę kategorię. Klasyczne polskie przykłady rzeczy niezużywalnych: (1) NIERUCHOMOŚCI — domy, mieszkania, grunty, lokale — używane przez mieszkanie/użytkowanie nie tracą substancji (zużywają się stopniowo, ale podlegają konserwacji); (2) MASZYNY I URZĄDZENIA — narzędzia, pojazdy, sprzęt elektroniczny; (3) MEBLE I WYPOSAŻENIE — biurka, fotele, sprzęt AGD; (4) ZWIERZĘTA HODOWLANE — krowy mleczne, konie wierzchowe, psy domowe (nie są zużywane przez korzystanie); (5) BIŻUTERIA, DZIEŁA SZTUKI — używane przez noszenie/posiadanie nie tracą substancji. Polska konsekwencja: rzeczy niezużywalne to klasyczne przedmioty użytkowania (KC art. 252) — użytkownik może korzystać z rzeczy z obowiązkiem zachowania substancji; najmu (KC art. 659) — najemca używa rzeczy i zwraca ją po zakończeniu umowy; dzierżawy (KC art. 693) — dzierżawca pobiera pożytki z rzeczy; użyczenia (KC art. 710) — biorący w użyczenie korzysta nieodpłatnie. Charakterystyczne polskie zastosowanie: KC art. 252 § 2 — przy ustanawianiu użytkowania na rzeczach niezużywalnych można zastrzec sposób korzystania; jest to klasyczne ograniczenie wynikające z natury rzeczy niezużywalnej (musi pozostać "to samo", nie inne rzeczy tego samego rodzaju).
Źródło: Rzymska kategoria; KC art. 252 (użytkowanie), 659 (najem), 710 (użyczenie)
Kolekcja: prawo rzeczowe