rzecz zużywalna

Rzecz, której normalne korzystanie polega na jej zużyciu, zniszczeniu lub zbyciu (żywność, paliwo, pieniądze); typowy przedmiot pożyczki (KC art. 720), nie może być przedmiotem klasycznego użytkowania.

— Rzecz, której normalne korzystanie polega na jej zużyciu, zniszczeniu lub zbyciu — klasyczna kategoria res quae usu consumitur. Klasyczne rzymskie cechy: (1) zużycie zgodne z przeznaczeniem powoduje fizyczne wyczerpanie rzeczy (żywność spożyta, paliwo spalone, drewno opałowe spalone) lub jej zbycie (pieniądze wydane); (2) niewłaściwa do klasycznego użytkowania (ususfructus) — wymagała konstrukcji quasi-ususfructus z obowiązkiem zwrotu rzeczy tego samego rodzaju; (3) typowy przedmiot pożyczki (mutuum) — klasyczna konstrukcja rzymska. Pandektystyka XIX w. zachowała tę kategorię. BGB § 92 ust. 1 — verbrauchbare Sachen: rzeczy ruchome, których zwykłe korzystanie polega na ich zużyciu lub zbyciu. Code civil — choses consomptibles. KC 1964 nie definiuje wyraźnie, ale doktryna polska zachowuje klasyczną kategorię z KC art. 720 (przedmiot pożyczki) i KC art. 264 (użytkowanie nieprawidłowe). Klasyczne polskie przykłady rzeczy zużywalnych: (1) ŻYWNOŚĆ — chleb, mięso, owoce, warzywa zużywane przez spożycie; (2) PALIWA — benzyna, gaz, drewno opałowe — zużywane przez spalenie; (3) PIENIĄDZE — środki płatnicze zużywane przez wydanie (banknoty, monety, środki na rachunku bankowym); (4) MATERIAŁY EKSPLOATACYJNE — papier, atrament, żarówki, baterie; (5) SUROWCE PRZEMYSŁOWE — ruda, węgiel, drewno tarciczne — zużywane w procesie produkcyjnym. Polska konsekwencja: rzeczy zużywalne nie mogą być przedmiotem klasycznego użytkowania (KC art. 252) — wymagają konstrukcji użytkowania nieprawidłowego (KC art. 264) lub pożyczki (KC art. 720); typowo rzeczy oznaczone co do gatunku (choć pieniądze mogą być oznaczone co do tożsamości, gdy są konkretnymi banknotami z numerami serii — rzadkie poza kolekcjonerstwem). Charakterystyczna doktrynalnie kontrowersja: czy pieniądze są rzeczami zużywalnymi sensu stricto? Stanowisko dominujące — tak, ponieważ wydanie pieniędzy w obrocie powoduje "zużycie" ich z perspektywy konkretnego posiadacza; pieniądze pozostają w obrocie ogólnym, ale ich konkretny posiadacz traci własność.

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane