rzecz oznaczona co do tożsamości

Rzecz wskazana indywidualnie, niewymienialna z inną (konkretna nieruchomość, samochód o numerze VIN, dzieło sztuki); własność przechodzi z chwilą zawarcia umowy zobowiązującej (KC art. 155 § 1).

— Rzecz wskazana indywidualnie, niewymienialna z inną — klasyczna kategoria res in specie. Klasyczne rzymskie cechy res in specie: (1) zindywidualizowana przez konkretne oznaczenie (np. niewolnik o imieniu Stichus, dom przy ul. Aurelia); (2) niezamienialna — innej rzeczy podobnej nie można było uznać za świadczenie należne; (3) ryzyko zniszczenia spoczywało na właścicielu (res perit domino — rzecz ginie właścicielowi); (4) własność przechodziła z chwilą umowy zobowiązującej + traditio (klasyczne reguły mancipatio dla res mancipi, traditio dla res nec mancipi). Klasyczna rzymska zasada periculum est emptoris (ryzyko spoczywa na kupującym) dla res in specie — od chwili zawarcia umowy sprzedaży, niezależnie od tradycji własności. Pandektystyka XIX w. zachowała tę kategorię jako Stückschuld (zobowiązanie co do rzeczy konkretnej) lub Speziesschuld. BGB § 243 a contrario — Speziesschuld jako reguła ogólna; § 275 — Unmöglichkeit der Leistung (niemożliwość świadczenia z powodu zniszczenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości). KC 1964 art. 155 § 1 — fundamentalna polska regulacja: umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę z mocy samej umowy (klasyczny podwójny skutek zobowiązująco-rozporządzający — solo consensu, francuski model); art. 472 (umowa wzajemna i ryzyko zniszczenia); art. 475 (niemożliwość świadczenia w razie zniszczenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości — wygaśnięcie zobowiązania). Polskie cechy: (1) PRZENIESIENIE WŁASNOŚCI W CHWILI ZAWARCIA UMOWY — KC art. 155 § 1, model francuski (Code civil art. 1138 stary); (2) RYZYKO ZNISZCZENIA NA NABYWCY — od chwili zawarcia umowy nabywca ponosi ryzyko, nawet jeśli wydanie nie nastąpiło (klasyczna periculum est emptoris); (3) MOŻLIWOŚĆ NIEMOŻLIWOŚCI ŚWIADCZENIA — gdy rzecz oznaczona co do tożsamości zostanie zniszczona przed wydaniem, świadczenie staje się niemożliwe i zobowiązanie wygasa (KC art. 475). Praktyczne polskie zastosowania: (1) NIERUCHOMOŚCI — zawsze rzeczy oznaczone co do tożsamości (każda nieruchomość ma indywidualne oznaczenie w KW); (2) SAMOCHODY — wskazane przez VIN są rzeczami oznaczonymi co do tożsamości; (3) DZIEŁA SZTUKI — zawsze rzeczy oznaczone co do tożsamości (unikatowość); (4) ZWIERZĘTA HODOWLANE Z RODOWODEM — rzeczy oznaczone co do tożsamości, do których stosuje się przepisy o rzeczach.

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane