← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L6datio in solutum · Leistung an Erfüllungs statt
ang. performance in lieu of fulfilment (datio in solutum)
— Konstrukcja datio in solutum prawa rzymskiego — sposób wygaśnięcia zobowiązania przez świadczenie czegoś innego niż pierwotnie umówione, za zgodą wierzyciela. Klasyczna rzymska datio in solutum (D. 13.7.43): dłużnik za zgodą wierzyciela spełnia świadczenie inne niż pierwotnie umówione, co prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania; przed Justynianem spór szkół dotyczył skutku datio in solutum: Sabinianie przyjmowali wygaśnięcie zobowiązania ipso iure, Prokulianie zaś obronę ope exceptionis (Gai. 3.168; Inst. 3.29 pr.). Charakterystyczna cecha rzymska: instytucja wymagała aktywnej zgody wierzyciela — dłużnik nie mógł narzucić wierzycielowi przyjęcia świadczenia zastępczego. Code Napoléon art. 1243 — la dation en paiement. ABGB § 1414 — Leistung an Erfüllungs statt. BGB § 364 — Leistung an Erfüllungs statt vs § 364 ust. 2 — Leistung erfüllungshalber: § 364 ust. 1 (datio in solutum właściwa — świadczenie zastępcze przyjmowane przez wierzyciela jako wykonanie zobowiązania, prowadzi do wygaśnięcia); § 364 ust. 2 (datio pro solvendo — świadczenie przyjmowane tylko warunkowo, na poczet wykonania, zobowiązanie wygasa dopiero gdy wierzyciel rzeczywiście uzyska zaspokojenie ze świadczenia zastępczego, klasyczny przykład: przyjęcie weksla na poczet zapłaty). KZ 1933 art. 207. KC 1964 art. 453 — kompleksowa regulacja: jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Charakterystyczne polskie ujęcie: art. 453 jako lakoniczna formuła, ale doktrynalnie przyjmuje się rzymsko-niemiecki model dwustopniowy: (1) świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum właściwa) — natychmiastowe wygaśnięcie zobowiązania; (2) świadczenie na poczet wykonania (datio pro solvendo) — zawieszone wygaśnięcie do momentu rzeczywistego zaspokojenia. KC nie reguluje wyraźnie tej drugiej konstrukcji, ale praktyka kontraktowa i orzecznictwo SN przyjmują jej istnienie (np. przy przyjmowaniu weksli, czeków, gwarancji bankowych — zobowiązanie pierwotne wygasa dopiero gdy wierzyciel rzeczywiście uzyska zaspokojenie z instrumentu zastępczego). Skutki datio in solutum: wygaśnięcie pierwotnego zobowiązania ze wszystkimi związanymi z nim prawami, w tym zabezpieczeniami osobistymi i rzeczowymi (chyba że strony postanowiły inaczej). Praktyczne znaczenie: konstrukcja powszechnie stosowana w restrukturyzacjach finansowych, transakcjach M&A, umowach o uchylenie długu w zamian za świadczenie alternatywne.
Źródło: Datio in solutum rzymska (D. 13.7.43); Code Napoléon art. 1243; ABGB § 1414; BGB § 364; KZ 1933 art. 207; KC 1964 art. 453
Kolekcja: część ogólna prawa zobowiązań
Odpowiedniki zewnętrzne: Q23854763