← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4umowa przeniesienia własności i innych praw
ang. contracts for transfer of ownership and other rights
— Centralna kategoria umów zobowiązaniowych — kontrakty prowadzące do przeniesienia prawa własności rzeczy lub innego prawa majątkowego. Klasyczny rzymski wzorzec to emptio venditio (sprzedaż konsensualna) oraz permutatio (zamiana). W systematyce rzymskiej i romanistycznej rozróżnia się tytuł zobowiązaniowy (umowa) od sposobu przeniesienia własności (modus adquirendi — traditio, mancipatio, in iure cessio). Code Napoléon rezygnuje z tego rozróżnienia, wprowadzając zasadę przeniesienia własności na mocy samej umowy (art. 1583 — la propriété est acquise de droit à l'acheteur dès qu'on est convenu de la chose et du prix). ABGB §§ 380-446 utrzymuje rozróżnienie tytułu i modusu — własność przechodzi dopiero z chwilą wydania (Übergabe). BGB rozdziela rygorystycznie umowę zobowiązaniową (Verpflichtungsgeschäft) od umowy rozporządzającej (Verfügungsgeschäft, abstrakcyjna § 929) — model abstrakcji niemieckiej. KZ 1933 i KC 1964 art. 155 łączą model francusko-rzymski (umowa zobowiązująca przenosi własność rzeczy oznaczonej co do tożsamości z chwilą jej zawarcia) z elementem niemieckim dla rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku (przeniesienie wymaga wydania). Polska kategoria obejmuje siedem klasycznych typów umów nazwanych: sprzedaż (KC art. 535-602, jako fundament wszystkich umów przenoszących), zamiana (art. 603-604, jako pochodna sprzedaży bez ceny pieniężnej), darowizna (art. 888-902), dostawa (art. 605-612), kontraktacja (art. 613-626, polska konstrukcja sui generis dla rolnictwa), dożywocie (art. 908-916, polska sui generis), umowa przeniesienia własności nieruchomości (art. 158, wymóg formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności).
Źródło: Code Napoléon art. 1583, 1582-1701; ABGB §§ 380-446, 1053-1089; BGB §§ 433-453, 929; KZ 1933 art. 294-369; KC 1964 art. 155, 158, 535-916
Kolekcja: część szczególna prawa zobowiązań