← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4institutio libri fundalis · Anlegung des Grundbuchs
ang. opening of a land register
— Pierwotny akt prowadzenia księgi wieczystej dla danej nieruchomości — powstanie księgi w wyniku wpisu otwierającego nowy zbiór dla konkretnej rzeczy. Klasyczna pandektystyczna kategoria Anlegung des Grundbuchs jako konstytutywny moment dla skuteczności wpisów. Klasyczne pruskie/austriackie zasady: 1) wniosek o założenie składa właściciel lub uprawniony; 2) wymóg dowodu tytułu własności (akt notarialny, postanowienie sądu, inna podstawa); 3) opis nieruchomości (granice, powierzchnia, oznaczenie); 4) wpisy ujawniające stan prawny istniejący w chwili założenia. BGB i GBO — Anlegung des Grundbuchs jako proces administracyjno-sądowy. Polska tradycja: dekret z 11 X 1946 r. — Prawo o księgach wieczystych (zakładał stopniowe przejmowanie ksiąg byłych zaborów); ustawa z 6 VII 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (obecna): art. 1 — księgi prowadzi sąd rejonowy; art. 24-25 — założenie księgi wieczystej; art. 26-27 — wpisy w nowo założonej księdze; art. 31 — uzgodnienie treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. Klasyczne kategorie założenia w obecnym prawie: 1) założenie dla nieruchomości nieobjętej dotychczas księgą wieczystą — w trybie postępowania nieprocesowego; 2) odłączenie części z istniejącej księgi i założenie nowej (art. 14 ustawy 1982); 3) założenie dla budynku lub urządzenia trwale związanego z gruntem oddanego w użytkowanie wieczyste (art. 235 § 2 KC).
Źródło: Pruskie i austriackie systemy hipoteczne (XIX w.); BGB; GBO; dekret z 11 X 1946 r.; ustawa z 6 VII 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 1, 24-27, 31
Kolekcja: prawo rzeczowe