← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4responsabilitas fisci pro errore in libro fundali · Staatshaftung für Grundbuchfehler
ang. liability of the State Treasury for errors in the land register
— Specjalna odpowiedzialność majątkowa Skarbu Państwa wobec osoby, która poniosła szkodę wskutek nieprawidłowego prowadzenia ksiąg wieczystych (błędny wpis, opóźnienie wpisu, niewykrycie błędu poprzedniego). Klasyczna pruska tradycja Staatshaftung przy prowadzeniu ksiąg gruntowych — reichsgesetzliche Grundlage w GBO; klasyczna austriacka — Haftung des Staates für Fehler im Grundbuch (ABGB § 1346 i osobne ustawy). Pandektystyka — odpowiedzialność państwa jako fundament zaufania publicznego (Vertrauensgrundlage) — ten, kto polegał na księdze, musi mieć ochronę. Code civil — w starszym prawie francuskim odpowiedzialność rozproszona, ograniczona; reforma 1955 r. wzmocniła ochronę. Austriacka podstawa — Amtshaftungsgesetz (AHG) z 18 XII 1948 r., BGBl. Nr. 20/1949 — odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej. BGB §§ 839 — Amtspflichtverletzung; art. 34 GG — Staatshaftung. Polska podstawa: KC art. 417 (odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej, w ówczesnym brzmieniu); art. 36 ustawy z 6 VII 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece dotyczył zawiadamiania państwowego biura notarialnego o zmianach właściciela, nie odpowiedzialności odszkodowawczej. Klasyczne przesłanki: 1) działanie sądu prowadzącego księgę (sędzia, referendarz, urzędnik) niezgodne z prawem; 2) szkoda (zazwyczaj utrata własności w wyniku zaufania do nieprawidłowej księgi); 3) związek przyczynowy. Przykłady błędów rodzących odpowiedzialność: 1) wpisanie nieuprawnionego jako właściciela, na podstawie którego później osoba trzecia nabyła w dobrej wierze (art. 5 UKW — rękojmia działa, prawdziwy właściciel traci); 2) opóźnienie wpisu uniemożliwiające dochodzenie pierwszeństwa hipoteki; 3) niewpisanie ostrzeżenia. Procedura: powództwo cywilne przeciwko Skarbowi Państwa.
Źródło: Pruska Staatshaftung; austriacki Amtshaftungsgesetz z 18 XII 1948 r., BGBl. Nr. 20/1949; BGB § 839; GG art. 34; KC art. 417
Kolekcja: prawo rzeczowe