Okoliczność wyłączająca bezprawność czynu wypełniającego znamiona ustawowego typu przestępstwa — mimo formalnego naruszenia normy. Klasyczne kontratypy to obrona konieczna, stan wyższej konieczności, zgoda dysponenta dobrem, ryzyko nowatorskie, rozkaz przełożonego, dozwolona samopomoc. W KK 1997 — art. 25–28; w doktrynie również kontratypy pozaustawowe.