ang. infringement of intellectual property
— Czyn polegający na naruszeniu praw autorskich i praw pokrewnych — bezprawnym kopiowaniu, rozpowszechnianiu, publicznym udostępnianiu utworu, fałszywym przypisywaniu autorstwa, rozpowszechnianiu materiałów bez zgody twórcy lub uprawnionego z praw majątkowych. Konstrukcja chroni twórców i osoby uprawnione z praw majątkowych autorskich — odzwierciedla normatywne uznanie wartości twórczości i konieczności ochrony jej eksploatacji. II Rzeczpospolita regulowała prawo autorskie ustawą z 29 III 1926 r. o prawie autorskim, uchyloną ustawą z 10 VII 1952 r. (PRL). Konstrukcja II RP zakładała ochronę praw osobistych i majątkowych, czas trwania praw majątkowych — życie twórcy plus 50 lat. Sankcje karne za umyślne naruszenie. Praktyka międzywojenna: sprawy o nielegalne wydania książek, plagiat, fałszowanie autorstwa. PRL: ustawa z 10 VII 1952 r. o prawie autorskim. Konstrukcja zakładała ochronę twórczości, lecz z licznymi ograniczeniami państwa — m.in. szeroki zakres tzw. „dozwolonego użytku" obejmujący wszelkie cele edukacyjne, naukowe, propagandowe; wyłączenia spod ochrony tekstów urzędowych i politycznych; państwowy system wydawniczy. Sankcje karne nieliczne — sprawy karne dotyczyły głównie podziemnych wydawnictw (samizdat) — kwalifikowanych jednak nie z prawa autorskiego, lecz z przepisów o cenzurze (ustawa z 31 VII 1981 r. o kontroli publikacji i widowisk) lub z art. 282–283 d.k.k. (rozpowszechnianie pism antypaństwowych). Specyfika: drugiego obiegu — wydawnictwa „Solidarności", „Aneks" w Londynie, „Kultura" paryska — formalnie naruszały monopol państwowy, lecz nie były ścigane na podstawie prawa autorskiego, lecz politycznego. Kodeks karny z 1997 r. nie zawiera odrębnego rozdziału o przestępstwach przeciwko własności intelektualnej — typy te ulokowane są w ustawie z 4 II 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 115–122). Konstrukcja ta zamknęła rozwój regulacji polskiej XX-wiecznej: ochrona praw osobistych autora (przypisywanie autorstwa, wprowadzanie w błąd co do autorstwa) — art. 115; bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu — art. 116; zwielokrotnianie cudzego utworu w celach zarobkowych — art. 117; paserstwo praw autorskich — art. 118. W materiale habilitacyjnym znaczące są procesy z lat 70.–80. dotyczące podziemnych wydawnictw, szczególnie wydawnictw NOWa, KOS, Krąg, Wydawnictwa Robotnicze. Sędziowie podejmowali wówczas różnorodne strategie wobec działaczy: część kwalifikowała czyny jako naruszenie monopolu wydawniczego, część jako działanie polityczne (kwalifikacje cięższe), nieliczni — przy braku elementu zysku — umarzali postępowania ze względu na brak szkodliwości społecznej. Akta dyscyplinarne sędziów lat 80. ujawniają kilkanaście przypadków pociągnięcia do odpowiedzialności za „lekceważące traktowanie" spraw wydawnictw drugiego obiegu. Powiązane terminy: „naruszenie własności przemysłowej", „fałszerstwo materialne dokumentu", „przestępstwa gospodarcze".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego