ang. infringement of industrial property
— Czyn polegający na naruszeniu praw wynikających z patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa ochronnego na znak towarowy lub oznaczenie geograficzne. Konstrukcja chroni inwestycje przedsiębiorców w rozwój technologiczny i handlowy — wyłączność eksploatacji wynalazków, wzorów i znaków stanowi zachętę do inwestycji oraz mechanizm odzyskiwania nakładów. II Rzeczpospolita regulowała własność przemysłową rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 III 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych. Konstrukcja zakładała Urząd Patentowy (od 1918 r.), system rejestracji, mechanizmy ochrony cywilnoprawnej. Przepisy karne wskazywały na odpowiedzialność za naruszenie patentu, fałszowanie znaków towarowych. Praktyka międzywojenna ograniczona — własność przemysłowa nie stanowiła głównego obszaru sporów handlowych w przedwojennej Polsce. PRL: ustawa z 19 X 1972 r. o wynalazczości. Konstrukcja PRL zakładała państwowy system patentów — wynalazki dokonywane w zakładach pracy automatycznie przechodziły na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, twórca otrzymywał wynagrodzenie autorskie według taryfy państwowej. System ten ograniczał motywację do innowacji, a egzekwowanie ochrony patentowej miało charakter formalny. Sprawy karne nieliczne — dotyczyły głównie podrabiania znaków towarowych zachodnich firm (przemyt, zamiana etykiet) lub naruszeń znaków polskich za granicą. Dla badań nad strukturą przestępczości gospodarczej w PRL wartościowe są przypadki z przełomu lat 70. i 80., gdy polski przemysł elektroniczny próbował reprodukować zachodnie wzory przemysłowe — działanie to było formalnie objęte ochroną międzynarodową, ale praktyka ścigania pozostawała iluzoryczna z uwagi na deficyt walutowy państwa. Po 1989 r., wraz z transformacją gospodarczą i przystąpieniem Polski do TRIPS (15 IV 1994 r.) oraz Konwencji Paryskiej (de novo, 1990), rozpoczęło się systematyczne ściganie naruszeń. Kodeks karny z 1997 r. nie zawiera odrębnego rozdziału o ochronie własności przemysłowej — konstrukcja ta przeniesiona została do ustawy z 30 VI 2000 r. — Prawo własności przemysłowej (art. 303–310). Konstrukcja ta — przygotowywana w drugiej połowie lat 90. — stanowi domknięcie reformy własności intelektualnej w XX stuleciu, dostosowując polskie prawo do standardów Konwencji Paryskiej i porozumienia TRIPS. Dla problematyki habilitacyjnej znaczące są procesy z przełomu lat 70. i 80. dotyczące zakładów elektronicznych w Warszawie (CEMI, Telkom, Diora) i Krakowie (UNIMOR), które reprodukowały zachodnie wzory przemysłowe na podstawie nielegalnie pozyskanej dokumentacji technicznej. Sędziowie umarzali takie sprawy ze względu na „interes państwa" i konieczność rozwoju gospodarczego — co stanowiło formalne uzasadnienie obejścia zobowiązań międzynarodowych (Konwencja Paryska 1883 r.). Materiał archiwalny dokumentuje kilka spraw, w których sędziowie próbujący ścigać reprodukcję nielicencjonowanych technologii byli przenoszeni do innych pionów orzeczniczych. Powiązane terminy: „naruszenie własności intelektualnej", „fałszerstwo materialne dokumentu", „przestępstwa gospodarcze".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego