nieuprawniona uprawa tytoniu
ang. illegal tobacco cultivation
— Pojęcie i miejsce w systemie. Historyczne przestępstwo skarbowe związane z monopolem tytoniowym (do 1939 r.) i reglamentacją produkcji tytoniu w okresie PRL — polegające na uprawie krzaku tytoniowego bez zezwolenia organu skarbowego albo z naruszeniem warunków zezwolenia. Reżim monopolu tytoniowego. W II RP Polskie Monopole Tytoniowe miały wyłączność na produkcję wyrobów tytoniowych; uprawa surowca dopuszczalna była tylko na podstawie kontraktu z monopolem. Naruszenie monopolu (uprawa nielegalna) było ścigane jako przestępstwo skarbowe — podstawa stanowiła ustawa o monopolu tytoniowym z 1922 r. i ustawa karna skarbowa z 1926 r. Po 1989 r. Po zniesieniu monopolu tytoniowego (formalnie 1989–1990) uprawa tytoniu stała się dozwolona, ale podlega obowiązkowi rejestracji u producenta wyrobów tytoniowych albo bezpośrednio w urzędzie skarbowym. Kodeks karny skarbowy z 10 IX 1999 r. (art. 64) zamknął rozwój regulacji XX-wiecznej, kwalifikując uprawę tytoniu i sprzedaż surowca tytoniowego bez zarejestrowanej działalności jako przestępstwo akcyzowe. Powiązane terminy. Zob. przestępstwa akcyzowe, przestępstwa monopolowe, uszczuplenie kwoty należności państwowej. Geneza monopolu. Polskie Monopole Tytoniowe — wprowadzone ustawą z 1 VI 1922 r. o monopolu tytoniowym — przejęły wyłączność na produkcję wyrobów tytoniowych od dotychczasowych monopoli zaborczych (austriackiego Tabaktrafik i rosyjskiego monopolu tytoniowego). System obejmował: kontrakty z plantatorami (uprawa surowca tytoniowego dopuszczalna była tylko na podstawie umowy z PMT), centralny skup surowca, wyłączność produkcji wyrobów (Wytwórnie PMT — głównie w Krakowie, Łodzi, Lublinie, Bydgoszczy), państwowy obrót detaliczny (zaopatrywany w trafikach prowadzonych na podstawie patentu). Reżim w II RP. Naruszenia monopolu — głównie nielegalna uprawa tytoniu poza systemem kontraktowym — ścigano jako przestępstwa skarbowe na podstawie ustawy karnej skarbowej z 18 III 1932 r. Praktyka koncentrowała się na regionach wschodniej Małopolski (Sandomierszczyzna, Lubelszczyzna, Podkarpacie) i w Galicji Wschodniej, gdzie tradycja uprawy tytoniu sięgała XIX w. Sankcje obejmowały głównie grzywny proporcjonalne do wartości surowca i przepadek roślin. Reżim PRL. Po 1944 r. monopol tytoniowy został zachowany — kontrakty zawierały wojewódzkie zarządy plantacji tytoniu, sprzedaż surowca odbywała się wyłącznie do wytwórni państwowych. Naruszenia (głównie sprzedaż surowca poza systemem) ścigano ostrzej w okresach niedoboru wyrobów tytoniowych — szczególnie w latach 80. Materiał habilitacyjny zawiera sprawy z Lubelszczyzny i Podkarpacia, w których drobni plantatorzy ścigani byli za nielegalną sprzedaż surowca, podczas gdy zorganizowane sieci dystrybucyjne (głównie w przygranicznym handlu z ZSRR) operowały w sposób niezakłócony. Powiązane terminy: „przestępstwa akcyzowe", „przestępstwa monopolowe", „uszczuplenie kwoty należności państwowej", „przestępstwa skarbowe dotyczące monopolu tytoniowego".
Kolekcja: Kodeks karny skarbowy