publiczne picie alkoholu
ang. consumption of alcohol in public places
— Wykroczenie polegające na spożywaniu napojów alkoholowych wbrew zakazowi w miejscach publicznych — ulicach, placach, parkach, środkach komunikacji publicznej, na terenie zakładów pracy, szkół, obiektów sportowych. Konstrukcja chroni porządek publiczny i dobre obyczaje, służy także realizacji polityki antyalkoholowej. II Rzeczpospolita nie posiadała generalnego zakazu spożywania alkoholu w miejscach publicznych. Lokalne przepisy porządkowe (regulaminy gmin, rozporządzenia wojewodów) wprowadzały selektywne ograniczenia. Spożywanie alkoholu na ulicy było tolerowane, o ile nie skutkowało zakłóceniem porządku. Po 1944 r. polityka antyalkoholowa stopniowo zaostrzana. Pierwsze regulacje — ustawa z 27 IV 1956 r. o zwalczaniu alkoholizmu wprowadziła kategorię miejsc, w których spożywanie alkoholu było zabronione (zakłady pracy, środki komunikacji publicznej, miejsca uprawiania sportu). Ustawa z 10 XII 1959 r. uchyliła wcześniejsze regulacje, wprowadziła nowe ograniczenia. Ustawa z 26 X 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi — art. 14 — w miejscach przeznaczonych do publicznego spożywania alkoholu spożywanie dozwolone, w pozostałych miejscach publicznych — zakazane. Praktyka PRL: na placach miejskich, w parkach, na przystankach komunikacji miejskiej spożywanie alkoholu było powszechnie tolerowane mimo zakazu. Egzekwowanie miało charakter selektywny — milicja zatrzymywała osoby wybiórczo, często traktując zakaz jako pretekst do interwencji wobec osób uznanych za niepożądane. W okresie stanu wojennego (po 13 XII 1981 r.) zaostrzono egzekwowanie art. 14 ust. 1 ustawy z 1982 r., wprowadzając ograniczenia czasowe sprzedaży alkoholu (tzw. „godziny apaszki" — zakaz sprzedaży alkoholu w godzinach 13.00–18.00 w wybrane dni tygodnia). Mimo licznych naruszeń, egzekwowanie miało charakter wybiórczy — milicja interweniowała przede wszystkim wobec osób uznanych za niepożądane politycznie. Skazania z tego okresu w drobnych sprawach o spożywanie alkoholu nie podlegały co do zasady rehabilitacji na podstawie ustawy z 23 II 1991 r., chyba że stan faktyczny wykazywał instrumentalizację zarzutów. Konstrukcja XX-wieczna. Polski reżim antyalkoholowy XX w. ewoluował od liberalnego (II RP — bez generalnego zakazu) przez restryktywny (PRL — z licznymi ograniczeniami w okresach kryzysów alkoholowych) do nowoczesnego (III RP — wyważona kombinacja zakazów i regulacji rynkowych). Ustawa z 26 X 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zamknęła rozwój regulacji XX-wiecznej, wprowadzając zintegrowany system: zakazy spożywania w miejscach publicznych (art. 14), reglamentacja sprzedaży, przymusowe leczenie alkoholików, profilaktyka. Dla problematyki habilitacyjnej znaczące są sprawy z lat 1982–1989, gdy kolegia ds. wykroczeń wymierzały surowe kary aresztu (do 90 dni) wobec osób spożywających alkohol w pobliżu pomników i miejsc internowania. Materiał archiwalny ujawnia przypadki, w których funkcjonariusze MO podawali alkohol działaczom opozycji, by następnie ich zatrzymać za spożywanie w miejscu publicznym. Sędziowie kolegiów odmawiający stosowania tych kwalifikacji byli odwoływani z funkcji. Powiązane terminy: „pijaństwo", „nieobyczajny wybryk", „zakłócanie porządku publicznego".
Kolekcja: Część szczególna Kodeksu karnego