apelacja

Zwyczajny środek odwoławczy od wyroku sądu pierwszej instancji, prowadzący do ponownego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie przed sądem drugiej instancji. W II RP — system trójinstancyjny z apelacją; w PRL od 1950 r. zastąpiona "rewizją"; przywrócona ustawą z 1 III 1996 r. wraz z trzyinstancyjnością postępowania cywilnego.

— Apelacja — środek odwoławczy od wyroku sądu I instancji do sądu II instancji — stanowi w polskim systemie zasadniczy instrument kontroli rozstrzygnięć merytorycznych. W II RP apelacja istniała w klasycznym kształcie kontynentalnym — k.p.c. z 27 XI 1932 r. i k.p.k. z 19 III 1928 r. przewidywały apelację jako środek dewolutywny i zwyczajny od wyroków sądów grodzkich i okręgowych. PRL zniósł apelację w 1949-1950 r. (ustawa z 27 IV 1949 r. — Reforma postępowania karnego, nowelizacje k.p.c.) — wprowadzając w jej miejsce rewizję, środek węższy zakresowo i typologicznie odpowiadający modelowi sowieckiemu. Apelacja została przywrócona w III RP — w postępowaniu karnym ustawą z 1 III 1996 r. (wraz z nowelą k.p.k.) i ostatecznie w k.p.k. z 6 VI 1997 r.; w postępowaniu cywilnym — nowelą k.p.c. z 1 III 1996 r. Zakres apelacji: badanie wyroku zarówno pod kątem prawnym (naruszenia prawa materialnego i procesowego), jak i faktycznym (ocena dowodów, ustalenia faktyczne). Sąd II instancji może rozpoznać sprawę merytorycznie, prowadzić postępowanie dowodowe, zmienić wyrok lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Termin wniesienia: w postępowaniu cywilnym 14 dni od doręczenia uzasadnienia, w postępowaniu karnym — 14 dni od doręczenia uzasadnienia (przy uprzednim wniosku o uzasadnienie złożonym w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku). Strony uprawnione do wniesienia: w sprawach cywilnych — strona, której wyrok dotyczy; w sprawach karnych — oskarżony, oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, pokrzywdzony.

Źródło: ustawa z 17 XI 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.) (art. 367-391, przywrócona ustawą z 1 III 1996 r., Dz.U. nr 43 poz. 189); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 444-457); rozporządzenie Prezydenta RP z 27 XI 1932 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 112 poz. 934); rozporządzenie Prezydenta RP z 19 III 1928 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 33 poz. 313)

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane