← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4sąd odwoławczy
ang. second-instance court
— Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawy w wyniku zaskarżenia orzeczeń sądów pierwszej instancji — przez apelację (w sprawach cywilnych i karnych) lub zażalenie (w sprawach incydentalnych). Pojęcie procesowe, nie organizacyjne. W polskim systemie sądem drugiej instancji wobec sądów rejonowych jest sąd okręgowy (w jego wydziałach odwoławczych — cywilnym, karnym, pracy), wobec sądów okręgowych jako pierwszoinstancyjnych — sąd apelacyjny. W postępowaniu administracyjnym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargi kasacyjne od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę zgodnie z modelem właściwym dla danego rodzaju środka zaskarżenia: w klasycznej apelacji (k.p.c., k.p.k.) — sprawa rozpoznawana co do faktów i prawa w pełnym zakresie, choć z ograniczeniami nowości faktycznej i dowodowej; w skardze kasacyjnej (NSA) — kontrola wąska, ograniczona do zarzutów. Zniesienie sądów apelacyjnych w 1950 r. (zob. "sąd apelacyjny") oznaczało wówczas redukcję trzeciej instancji — system PRL znał dwie: powiatową lub wojewódzką, z SN jako instancją rewizyjną. Trójinstancyjność przywrócono dopiero ustawą z 13 VII 1990 r. i w pełni — nowelizacją k.p.c. z 1996 r.
Źródło: art. 78 i 176 Konstytucji RP z 2 IV 1997 r. — zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego; art. 367 k.p.c. (apelacja w sprawach cywilnych); art. 425 k.p.k. (apelacja w sprawach karnych); art. 173 PPSA (skarga kasacyjna do NSA — analogon postępowania II instancji w sądownictwie administracyjnym)
Kolekcja: sądownictwo