Pozaprawna forma kontroli organów ochrony prawnej przez aparat PZPR — bezpośrednia (instancje partyjne, wytyczne KC, rozmowy ostrzegawcze) i pośrednia (nomenklatura, weryfikacje kadr, sprawozdawczość). Element systemu, którego likwidacja stała się jednym z głównych zadań transformacji ustrojowej.
Źródło: pojęcie historyczne PRL — wytyczne KC PZPR; protokoły posiedzeń Biura Politycznego KC PZPR; akta nomenklaturowe; instrukcje partyjne dla sędziów i prokuratorów