← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3przymus adwokacko-radcowski
ang. mandatory legal representation
— Przymus adwokacki — obowiązkowe zastępstwo strony przez adwokata lub radcę prawnego w określonych typach postępowań — stanowi w polskim systemie istotny element gwarantujący profesjonalizm postępowania. W postępowaniu cywilnym przymus adwokacki obowiązuje przed Sądem Najwyższym (skargi kasacyjne, zażalenia kasacyjne, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia) — strony muszą być reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego. W postępowaniu karnym przymus adwokacki obowiązuje w postępowaniu kasacyjnym (kasacja od wyroku) i w przypadku obrony obowiązkowej (oskarżony niemający obrońcy z wyboru w sprawach o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności powyżej 3 lat — sąd ustanawia obrońcę z urzędu). Konstytucyjna podstawa: art. 42 ust. 2 Konstytucji RP — prawo do obrony, w tym prawo do obrońcy. W II RP przymus adwokacki regulowała k.p.c. (1932) i k.p.k. (1928). PRL zachował model z modyfikacjami. III RP rozszerzyła zakres przymusu adwokackiego — szczególnie w postępowaniu kasacyjnym, gdzie wymaga się profesjonalnego sporządzenia środka zaskarżenia. Pojęcie ma znaczenie zarówno funkcjonalne (gwarancja jakości postępowania), jak i ekonomiczne (zapewnia adwokatom i radcom prawnym istotną część rynku zleceń).
Źródło: ustawa z 17 XI 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.) (art. 87¹); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 80, 446); pojęcie doktrynalne — wymóg reprezentacji przez adwokata lub radcę
Kolekcja: zawody prawnicze i samorządy zawodowe