← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4ang. labor court
— Sąd pracy — sąd rozpoznający sprawy ze stosunków pracy — funkcjonował w polskim XX w. w trzech głównych odsłonach. W II RP — sądy pracy wprowadzone ustawą z 24 X 1934 r. — sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, działające w wybranych miastach przemysłowych (Warszawa, Łódź, Katowice, Lwów, Poznań). Skład trzyosobowy: sędzia zawodowy plus dwóch ławników reprezentujących pracodawców i pracowników. Po 1944 r. sądy pracy działały krótko, zniesione reformą 1950 r. — sprawy pracownicze trafiły do sądów powiatowych. Reaktywacja nastąpiła ustawą z 24 X 1974 r. — Kodeks pracy: wyodrębnione wydziały pracy w sądach rejonowych i wojewódzkich, z udziałem ławników. III RP zachowała ten model — aktualne wydziały pracy i ubezpieczeń społecznych sądów rejonowych i okręgowych rozpoznają sprawy: o ustalenie istnienia stosunku pracy, o wynagrodzenie i inne świadczenia, o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, o przywrócenie do pracy, o sporne kwestie urlopów i czasu pracy, o ekwiwalenty, oraz sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych (emerytury, renty, składki). Postępowanie przed sądem pracy ma cechy szczególne: pierwszeństwo postępowania uproszczonego, zwolnienie pracownika od kosztów sądowych do określonej wartości sprawy, krótsze terminy, wzmocniona pozycja pracownika jako strony słabszej. Sądy pracy odgrywają w III RP rolę istotną — w warunkach elastycznego rynku pracy i częstych sporów zatrudnieniowych.
Źródło: art. 459-477²² k.p.c. (postępowanie odrębne w sprawach z zakresu prawa pracy); ustawa z 18 IV 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 20 poz. 85, t.j. Dz.U. 1991 nr 4 poz. 19); kompetencja: wydziały pracy sądów rejonowych i okręgowych; historycznie: ustawa z 22 III 1934 r. o sądach pracy (Dz.U. nr 35 poz. 320)
Kolekcja: sądownictwo