← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L4ang. reasoning of judgment
— Uzasadnienie orzeczenia — pisemne przedstawienie motywów wyroku lub postanowienia — stanowi fundamentalny element kultury prawnej i kontroli niezawisłości sędziego. Klasyczna struktura uzasadnienia wyroku w polskim systemie XX w.: stan faktyczny (ustalenia sądu na podstawie przeprowadzonych dowodów), ocena dowodów (uzasadnienie preferencji jednych dowodów nad innymi), kwalifikacja prawna (subsumcja faktów pod normę prawną), wymiar kary (w sprawach karnych) lub rozstrzygnięcie roszczeń (w sprawach cywilnych), pouczenie o środkach odwoławczych. Tradycja uzasadniania orzeczeń sięga w polskim systemie II RP — k.p.c. z 27 XI 1932 r. (art. 357-359) i k.p.k. z 19 III 1928 r. (art. 372-374) wymagały szczegółowego uzasadnienia wyroków. W PRL praktyka uzasadniania orzeczeń bywała ograniczana — szczególnie w sprawach politycznych okresu stalinowskiego, gdzie uzasadnienia były często ogólnikowe lub sztampowe. Reformy kodyfikacyjne końca XX w. — k.p.k. z 6 VI 1997 r. (art. 424) i k.p.c. (art. 328-329 ze zm.) — utrzymały klasyczne wymogi uzasadnienia. Uzasadnienie sporządza się obligatoryjnie w sprawach wagi większej. W polskiej kulturze prawnej uzasadnienie ma znaczenie nie tylko procesowe (umożliwienie kontroli instancyjnej), ale też legitymizacyjne — dobrze napisane uzasadnienie buduje autorytet orzeczenia i zaufanie do sądownictwa.
Źródło: ustawa z 17 XI 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.) (art. 328-329); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 424); rozporządzenie Prezydenta RP z 27 XI 1932 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 112 poz. 934) (art. 357-359); rozporządzenie Prezydenta RP z 19 III 1928 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 33 poz. 313) (art. 372-374)
Kolekcja: sądownictwo