Zespół jednostek organizacyjnych podlegających Ministrowi Sprawiedliwości i wykonujących karę pozbawienia wolności oraz tymczasowe aresztowanie. W PRL silnie scentralizowane, w III RP — Służba Więzienna jako wyodrębniona formacja mundurowa (od 1996 r.).
Źródło: ustawa z 4 III 1932 r. o organizacji więziennictwa; rozporządzenie Prezydenta RP z 7 III 1928 r. w sprawie organizacji więziennictwa (Dz.U. nr 29 poz. 272); ustawa z 26 IV 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 61 poz. 283)