wznowienie postępowania

Nadzwyczajny środek zaskarżenia umożliwiający uchylenie prawomocnego orzeczenia z powodów określonych w ustawie: fałszywych dowodów, przestępstwa popełnionego w toku postępowania, ujawnienia nowych okoliczności, niezgodności z orzeczeniem ETPC lub TK.

— Wznowienie postępowania — nadzwyczajny środek zaskarżenia umożliwiający ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w razie wystąpienia szczególnych okoliczności — stanowi w polskim systemie środek wyjątkowy, prowadzący do uchylenia trwałości rozstrzygnięcia. W postępowaniu cywilnym (art. 399-416 k.p.c.) podstawy obejmują: nieważność postępowania (nienależyty skład sądu, brak zdolności procesowej strony, naruszenie zasady jawności rozprawy), nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, fałszywe zeznania świadków, sfałszowane dokumenty, popełnienie przestępstwa w związku z postępowaniem, orzeczenie ETPC stwierdzające naruszenie EKPC. W postępowaniu karnym (art. 540-547 k.p.k.) podstawy: nowe fakty lub dowody nieznane sądowi w czasie rozpoznania sprawy, sfałszowanie dowodów, popełnienie przestępstwa przez osoby pełniące funkcje procesowe, niedopuszczalna obrona, orzeczenie ETPC. Wniosek o wznowienie rozpoznaje sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, w innym składzie (lub sąd wyższego stopnia, w zależności od okoliczności). Termin wniesienia: w sprawach cywilnych — 5 lat od uprawomocnienia się wyroku (z wyjątkami — np. dla orzeczeń ETPC); w sprawach karnych — bez ograniczenia w określonych podstawach (np. nowe dowody na korzyść skazanego). W II RP wznowienie regulowała k.p.c. z 1932 r. i k.p.k. z 1928 r. PRL zachował model, choć w okresie stalinowskim faktycznie nie służył do korekcji błędów sądowych. Po 1989 r. liczne wznowienia spraw politycznych okresu PRL zakończone zostały rehabilitacją skazanych — proces ten kontynuowany jest do dziś (m.in. dzięki działalności IPN). Pojęcie pełni funkcję zarówno techniczno-procesową, jak i historyczną — instrumentu naprawiania krzywd reżimu.

Źródło: ustawa z 17 XI 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.) (art. 399-416); ustawa z 6 VI 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89 poz. 555) (art. 540-548); rozporządzenie Prezydenta RP z 27 XI 1932 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 112 poz. 934); rozporządzenie Prezydenta RP z 19 III 1928 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 33 poz. 313)

Pojęcia nadrzędne

Pojęcia powiązane