← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3proces cywilny
ang. civil proceedings
— Postępowanie cywilne — postępowanie sądowe w sprawach cywilnych — stanowi jedną z trzech wielkich gałęzi polskiej procedury sądowej (obok karnego i sądowoadministracyjnego). Polska tradycja pełnej kodyfikacji rozpoczęła się ustawą z 27 XI 1932 r. — Kodeks postępowania cywilnego (z mocą od 1 I 1933 r.) — pierwszym jednolitym k.p.c. po unifikacji ziem zaborowych, opracowanym przez Komisję Kodyfikacyjną pod kierunkiem Karola Stefki, Maurycego Allerhanda, Stanisława Gołąba. K.p.c. 1932 r. uznawany jest za jeden z najwyższej klasy europejskich kodeksów procesowych okresu międzywojennego. Po II wojnie zachowany przejściowo, następnie zastąpiony k.p.c. z 17 XI 1964 r. (z mocą od 1 I 1965 r.) — obowiązującym do dziś, z wieloma fundamentalnymi nowelizacjami. Główne reformy III RP: 1 III 1996 r. (przywrócenie apelacji). Postępowanie cywilne dzieli się: procesowe (z udziałem stron — powód i pozwany) i nieprocesowe (sprawy niesporne — m.in. spadkowe, opiekuńcze, ubezwłasnowolnienie). Charakterystyka: zasada dyspozycyjności stron, ciężar dowodu na stronie wywodzącej skutki prawne (onus probandi), kontradyktoryjność (z istotnym udziałem inicjatywy sądu w wybranych typach spraw — np. rodzinnych). Liczbowo postępowania cywilne stanowią największą kategorię spraw w sądach powszechnych.
Źródło: ustawa z 17 XI 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.); rozporządzenie Prezydenta RP z 27 XI 1932 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 112 poz. 934); nowelizacja przywracająca apelację — ustawa z 1 III 1996 r. (Dz.U. nr 43 poz. 189)
Kolekcja: akty normatywne, orzecznictwo i postępowanie