← Ustrój organów ochrony prawnej XX wieku
L3ang. military gendarmerie
— Żandarmeria Wojskowa — formacja porządkowa Sił Zbrojnych — funkcjonuje w polskim XX w. w trzech głównych odsłonach. W II RP — Żandarmeria — formacja podlegająca Ministerstwu Spraw Wojskowych, odpowiedzialna za utrzymanie porządku w wojsku, kontrolę dyscypliny żołnierzy, prowadzenie czynności dochodzeniowo-śledczych w sprawach karnych żołnierzy. Reforma w czasie wojny: Żandarmeria Polna w siłach AK i Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W PRL — Wojskowa Służba Wewnętrzna (WSW) utworzona w 1957 r. jako kontrwywiad wojskowy z elementami żandarmerii. Po 1989 r. WSW poddano reformie. Po 1989 r. WSW poddano reformie, później rozwiązaniu — w ich miejsce stopniowo odbudowano formację o charakterze żandarmeryjnym przy Siłach Zbrojnych RP. Pojęcie "żandarmeria wojskowa" obejmuje w polskim XX w. trzy kolejne instytucjonalne odsłony: Żandarmerię II RP, WSW PRL i kształtującą się formację schyłku XX w.
Źródło: rozporządzenie Prezydenta RP z 12 III 1928 r. — Przepisy służbowe Żandarmerii (Dz.Roz. MSWojsk. nr 9 poz. 71); historycznie: instrukcje organizacyjne formacji wojskowych II RP, PRL (WSW)
Kolekcja: organy quasi-sądowe i pozasądowe