← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4onus reale praestationum naturalium · Naturalreallast
ang. real charge for agricultural produce
Naturalreallast (niemiecki)
— Postać ciężaru realnego polegająca na obowiązku okresowych świadczeń w naturze (zboże, plony, inne produkty rolne) na rzecz uprawnionego — klasyczna konstrukcja prawa rzeczowego, klasyczna konstrukcja oparta na średniowiecznych systemach dziesięcin i czynszów naturalnych, w polskim KC z 1964 r. nie zachowana. Klasyczne pochodzenie ciężaru dostaw płodów rolnych — fundamentalna konstrukcja oparta na średniowiecznym systemie dziesięcin (decimae) i czynszów naturalnych; klasyczna konstrukcja zachowana w pandektystyce europejskiej do XIX w. Klasyczne historyczne kategorie ciężarów dostaw: (1) DECIMAE — klasyczna fundamentalna konstrukcja prawa średniowiecznego, dziesięciny dla Kościoła, wypłacane w naturze (1/10 zbiorów); klasyczna pretorska konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) CZYNSZ NATURALNY — klasyczna konstrukcja prawa polskiego, opłata z gruntu w naturze (zboże, plony); klasyczna polska konstrukcja zachowana do XIX w.; (3) NATURALREALLAST — klasyczna austriacka konstrukcja, ciężar realny w naturze; klasyczna fundamentalna kategoria austriackiego prawa rzeczowego; (4) FRUCHTRENTE — klasyczna niemiecka konstrukcja, renta w plonach; klasyczna pandektystyczna konstrukcja; (5) RENTE EN NATURE — klasyczna francuska konstrukcja, renta naturalna; klasyczna francuska konstrukcja Code civil. Klasyczne historyczne cechy ciężaru dostaw: (1) PRAWO RZECZOWE — klasyczna pretorska konstrukcja, ciężar obciążający nieruchomość, skuteczny erga omnes; klasyczna fundamentalna konstrukcja zachowana w pandektystyce; (2) ŚWIADCZENIE W NATURZE — klasyczna konstrukcja kompleksowa, obejmująca produkty rolne (zboże, plony, mięso, sery, masło); (3) OKRESOWOŚĆ — klasyczna konstrukcja, świadczenia w określonych terminach (zazwyczaj raz lub kilka razy w roku, po zbiorach); (4) NA RZECZ UPRAWNIONEGO — klasycznie Kościoła, pana feudalnego lub uprawnionego z umowy; (5) DZIEDZICZNOŚĆ I ZBYWALNOŚĆ NIERUCHOMOŚCI Z OBCIĄŻENIEM — klasyczna konstrukcja, nabywca przejmował obowiązek dostaw. Austriacka podstawa ciężarów dostaw nie wynika z ABGB §§ 530-533 (§ 530 jedynie stwierdzał, że stałe renty roczne nie są służebnością osobistą, a §§ 531-533 należą już do prawa spadkowego); właściwą podstawę stanowiły przepisy krajowe i ustawodawstwo o znoszeniu ciężarów (Naturalreallasten w praktyce tabularnej) — atrybucja do potwierdzenia. Klasyczne historyczne reformy: (1) WIELKA REWOLUCJA FRANCUSKA Z 4 VIII 1789 R. — fundamentalna francuska reforma, zniesienie dziesięcin i ciężarów feudalnych; klasyczna fundamentalna reforma rewolucyjna; (2) PATENT CESARSKI W AUSTRII Z 17 IV 1848 R. — fundamentalna austriacka reforma, zniesienie wielu ciężarów feudalnych, w tym dziesięcin; klasyczna fundamentalna austriacka reforma; (3) USTAWY INDEMNIZACYJNE — klasyczne ustawodawstwo XIX w., regulujące zniesienie ciężarów dostaw za odszkodowaniem; (4) MANIFEST CARA ALEKSANDRA II Z 19 II 1861 R. — fundamentalna rosyjska reforma; (5) UKAZ CARA ALEKSANDRA II Z 19 II 1864 R. — uwłaszczenie chłopów Królestwa Polskiego, klasyczna polska reforma uwłaszczeniowa. Polska historyczna konstrukcja ciężaru dostaw płodów rolnych: (1) DZIESIĘCINY — klasyczna polska konstrukcja kompleksowa, fundamentalna kategoria prawa polskiego do XIX w.; klasyczne polskie zastosowanie historyczne; (2) CZYNSZE NATURALNE — klasyczna polska konstrukcja, opłaty z gruntu w naturze; klasyczne polskie zastosowanie historyczne; (3) GALICYJSKIE NATURALREALLASTEN — klasyczna polska konstrukcja Galicji (atrybucja do ABGB §§ 530-533 do potwierdzenia; podstawą były przepisy krajowe i ustawodawstwo o znoszeniu ciężarów); klasyczna fundamentalna kategoria prawa galicyjskiego; (4) ZNIESIENIE PRZEZ PATENT CESARSKI Z 17 IV 1848 R. (W GALICJI) — klasyczna polska reforma; (5) ZNIESIENIE PRZEZ UKAZ CARA Z 19 II 1864 R. (W KRÓLESTWIE POLSKIM) — klasyczna polska reforma uwłaszczeniowa; (6) ZNIESIENIE W ZABORZE PRUSKIM — klasyczne polskie zastosowania reform Steina-Hardenberga. Polska konstrukcja eliminacji ciężaru dostaw: (1) UWŁASZCZENIE I REFORMY UWŁASZCZENIOWE XIX W. — klasyczne polskie reformy w trzech zaborach; (2) USTAWY INDEMNIZACYJNE — klasyczne polskie zastosowania, regulujące odszkodowania za zniesione ciężary; (3) DEKRET PKWN Z 6 IX 1944 R. O REFORMIE ROLNEJ — klasyczna polska reforma agrarna, znosząca pozostałości ciężarów feudalnych; klasyczna polska reforma fundamentalna; (4) DEKRET Z 11 X 1946 R. — PRAWO RZECZOWE — klasyczna polska kodyfikacja, znosząca formalnie ciężary realne dostaw płodów rolnych; klasyczna polska reforma fundamentalna; (5) KODEKS CYWILNY Z 23 IV 1964 R. — kodyfikacja, która nie utrzymała ciężarów dostaw, klasyczna polska konstrukcja konsekwentna. Polski Kodeks cywilny — fundamentalna polska regulacja: KC z 23 IV 1964 r. nie zna kategorii ciężaru realnego dostaw płodów rolnych, klasyczna polska konstrukcja eliminująca historyczną instytucję; klasyczna polska konstrukcja systemowo wykluczająca dostawy płodów rolnych jako ciężar rzeczowy. Polskie współczesne odpowiedniki funkcjonalne: (1) UMOWA KONTRAKTACJI — KC art. 613-626: klasyczna polska konstrukcja kompleksowa, fundamentalna kategoria polskiego prawa rolnego; klasyczne polskie zastosowanie; (2) UMOWA DOSTAWY — KC art. 605-612: klasyczne polskie zastosowanie; (3) UMOWA SPRZEDAŻY — KC art. 535-602: klasyczne polskie zastosowanie do produktów rolnych; (4) UMOWA SKŁADOWA — KC art. 853-859⁹: klasyczne polskie zastosowanie. Polska konstrukcja umowy kontraktacji (KC art. 613): (1) FUNDAMENTALNA REGULACJA — KC art. 613 (przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia — klasyczna polska konstrukcja kompleksowa); (2) STRONY: producent rolny + kontraktujący; klasyczna polska konstrukcja; (3) PRZEDMIOT: produkty rolne (oznaczona ilość, oznaczony rodzaj); (4) OBOWIĄZKI PRODUCENTA: wytworzenie i dostarczenie; (5) OBOWIĄZKI KONTRAKTUJĄCEGO: odbiór, zapłata, spełnienie świadczeń dodatkowych. Polska konstrukcja w stosunku do ABGB: (1) BRAK INSTYTUCJI W KC — klasyczna polska konstrukcja, w odróżnieniu od austriackiej (podstawa do potwierdzenia, nie ABGB §§ 530-533); (2) ELIMINACJA PRZEZ KOLEJNE REFORMY — klasyczne polskie reformy uwłaszczeniowe i agrarne; (3) ZASTĄPIENIE PRZEZ STOSUNKI UMOWNE — klasyczna polska konstrukcja, oparta na umowach kontraktacji, dostawy, sprzedaży. Polskie cechy: (1) BRAK INSTYTUCJI W KC — klasyczna polska konstrukcja eliminująca historyczną instytucję; (2) HISTORYCZNE ZNACZENIE — klasyczna polska konstrukcja zachowana do uwłaszczeń XIX w., szczególnie w postaci dziesięcin i galicyjskich Naturalreallasten; (3) ELIMINACJA PRZEZ KOLEJNE REFORMY UWŁASZCZENIOWE — klasyczne polskie reformy fundamentalne; (4) ZNIESIENIE FORMALNE PRZEZ DEKRET PKWN Z 6 IX 1944 R. I DEKRET Z 11 X 1946 R. — klasyczne polskie reformy powojenne; (5) WSPÓŁCZESNE ODPOWIEDNIKI W FORMIE STOSUNKÓW UMOWNYCH — klasyczne polskie konstrukcje zastępcze (umowa kontraktacji, dostawy, sprzedaży).
Źródło: austriackie przepisy krajowe i ustawodawstwo o znoszeniu ciężarów (atrybucja do potwierdzenia; nie ABGB §§ 530-533); ustawy indemnizacyjne galicyjskie
Kolekcja: prawo rzeczowe