← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L4acquisitio hereditatis · Erbschaftsanfall
ang. acquisition of inheritance
— Wejście spadkobiercy w ogół praw i obowiązków spadku wskutek powołania — fundamentalny moment dogmatyczny w cyklu dziedziczenia. Klasyczne rzymskie pojęcie aditio hereditatis — formalne przyjęcie spadku przez heres voluntarius (spadkobierca obcy, nie podlegający automatycznemu nabyciu). Klasyczne rzymskie sposoby aditio: (1) cretio — formalne, uroczyste oświadczenie woli przyjęcia spadku w określonym terminie wskazanym w testamencie (zazwyczaj 100 dni); (2) pro herede gestio — działania faktyczne wskazujące na zamiar przyjęcia spadku (zarząd majątkiem, sprzedaż składników, zaciąganie długów); (3) nuda voluntas — w prawie poklasycznym wystarczyło samo oświadczenie woli, bez formalności. Klasyczne rzymskie heres suus et necessarius — automatyczne nabycie spadku z mocy prawa (bez aditio), z ewentualnym beneficium abstinendi (możliwością "wstrzymania się" od spadku zadłużonego). Pandektystyka XIX w. zachowała te zasady jako Annahme der Erbschaft. Code Napoléon art. 774 i nast. (numeracja Code Napoléon, nie KCKP) — option de l'héritier, dotycząca przede wszystkim PRZYJĘCIA i ODRZUCENIA spadku (możliwość przyjęcia wprost, odrzucenia lub przyjęcia z dobrodziejstwem inwentarza), a nie samej chwili nabycia spadku. Dla konstrukcji nabycia spadku przez saisine właściwy jest przede wszystkim dawny art. 724 Code civil (le mort saisit le vif). ABGB §§ 533-540 — Antritt der Erbschaft. BGB §§ 1942-1966 — Annahme und Ausschlagung der Erbschaft: § 1942 (Anfall — domyślne przyjęcie spadku z mocy ustawy z chwilą śmierci spadkodawcy, bez konieczności aktywnego oświadczenia); § 1944 (termin do odrzucenia — sześć tygodni od dowiedzenia się o powołaniu; sześć miesięcy w razie pobytu zagranicą); § 1945 (forma odrzucenia — przed sądem spadkowym); § 1946-1950 (uchylenie się od skutków przyjęcia/odrzucenia z błędu, podstępu, groźby). W KC 1964 moment otwarcia i nabycia spadku regulują art. 924-925 (spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku), zaś art. 1012 i nast. — opcję spadkobiercy (przyjęcie lub odrzucenie spadku). KC 1964 art. 1012 i nast. — kompleksowa polska regulacja opcji spadkobiercy: art. 1015 (do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku spadkobierca ma sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania — termin zawity, niewłaściwe przedłużanie niedopuszczalne); art. 1015 § 2 (brzmienie pierwotne) — brak oświadczenia w terminie sześciu miesięcy oznaczał co do zasady proste przyjęcie spadku; przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza następowało jedynie w wypadkach wskazanych w art. 1015 § 2 i art. 1016 (m.in. osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych, osoba, co do której istniała podstawa do całkowitego ubezwłasnowolnienia, oraz osoba prawna). Trzy klasyczne polskie postacie nabycia spadku: (1) PRZYJĘCIE PROSTE (KC art. 1015 § 1) — spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem (nieograniczona odpowiedzialność osobista); (2) PRZYJĘCIE Z DOBRODZIEJSTWEM INWENTARZA (KC art. 1031 § 2) — odpowiedzialność ograniczona do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w spisie inwentarza; (3) ODRZUCENIE SPADKU (KC art. 1019-1024) — utrata statusu spadkobiercy z mocą wsteczną (tak jakby spadkobierca nie żył w chwili otwarcia spadku); spadek przechodzi na kolejnych w hierarchii.
Źródło: Aditio hereditatis, cretio, pro herede gestio, beneficium abstinendi (rzymskie); pandektystyka (Annahme der Erbschaft); Code Napoléon art. 774 i nast. (przyjęcie i odrzucenie spadku); dawny art. 724 Code civil (saisine); ABGB §§ 533-540; BGB §§ 1942-1966; KC 1964 art. 924-925 (otwarcie i nabycie spadku), art. 1012 i nast. (opcja spadkobiercy)
Kolekcja: prawo spadkowe
Odpowiedniki zewnętrzne: Q11788602