← Prawo cywilne XIX i XX wieku
L5restrictiones dominii · Eigentumsbeschränkungen
ang. restrictions of the right of ownership
— Zewnętrzne i ustawowe granice korzystania z własności wynikające z ustaw, klauzul generalnych, prawa sąsiedzkiego, ograniczonych praw rzeczowych i obciążeń obligacyjnych. Klasyczna rzymska zasada nemini res sua servit — nikomu rzecz własna nie służy (zakaz służebności na rzecz własnej rzeczy); klasyczne ograniczenia: ius vicinitatis (prawo sąsiedzkie), publicznoprawne na cele militarne i fiskalne, ius hereditatis bonorum possessio. Klasyczna paremia in suo enim alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat (Ulpian, D. 8.5.8.5) — w swoim wolno czynić co się chce, byle nie immitować w cudze. Pandektystyka — Eigentumsbeschränkungen jako systematyczna kategoria. Code Napoléon/Code civil 1804 (obowiązujący w Królestwie Polskim obok Code Napoléon) — art. 544 ("absolutność własności") modyfikowana przez art. 651 i n. (servitudes), 671-680 (rapports de voisinage). ABGB § 364 — Beschränkungen des Eigentums; § 354 — Eigentum als Vollrecht. BGB § 903 — Eigentum jako prawo pełne ("soweit nicht das Gesetz oder Rechte Dritter entgegenstehen"); §§ 906-924 (immisje, prawo sąsiedzkie). KC art. 140 — własność w granicach ustaw, zasad współżycia, społeczno-gospodarczego przeznaczenia; art. 144 — immisje (właściciel powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę); art. 145 — droga konieczna; art. 147-153 — pozostałe przepisy sąsiedzkie. Klasyczne typy ograniczeń: 1) ustawowe (immisje, drogi konieczne, wywłaszczenie); 2) z prawa sąsiedzkiego (granice, drzewa, urządzenia wodne); 3) z ograniczonych praw rzeczowych (służebności, użytkowanie, hipoteka); 4) z umów obligacyjnych (najem, dzierżawa, użyczenie).
Źródło: Nemini res sua servit, in suo... nihil in alienum immittat (rzymskie — D. 8.5.8.5, Ulpian); Code civil art. 544, 651-680; ABGB §§ 354, 364; BGB §§ 903, 906-924; KC art. 140, 144-153
Kolekcja: prawo rzeczowe